POLDERHEMEL | Spitzer en Hubble

Emmeloord

Aflevering 1053

13 JANUARI – 20 JANUARI Uit gegevens verkregen uit waarnemingen met de ruimtetelescopen Spitzer en Hubble is gebleken dat sterren van het kaliber Èta Carinae uitermate zeldzaam zijn. Supersterren In onze eigen Melkweg is er geen tweede als Èta Carinae te vinden. Deze ster, eigenlijk is het zelfs een dubbelster, bestaat uit twee leden van respectievelijk 90 zonsmassa's en 50 zonsmassa's. Het zijn twee gigantische sterren die op geringe afstand om elkaar heen draaien. Halverwege de 19de eeuw onderging Èta Carinae een geweldige explosie. De uitdijende gas- en stofwolk is nu nog steeds waarneembaar. Tien zonsmassa's aan materie zijn de ruimte ingeblazen. In relatief nabije sterrenstelsels zijn er echter nog vijf van dit kaliber gevonden. In het stelsel Messier 83 zijn zelfs twee Èta Carinae-achtige sterren gevonden. Op een aantal van honderden miljarden sterren is dat nog steeds uiterst zeldzaam. Een ster als Èta Carinae is geen lang leven beschoren. Deze verbruikt zijn beschikbare brandstof  in een paar miljoen jaar en straalt daarmee miljoenen malen helderder dan onze eigen zon. Het einde is spectaculair. In een gigantische supernova-explosie beëindigt de ster zijn bestaan, waarna een zwart gat overblijft te midden van een snel uitdijende wolk. Het zijn deze supersterren die zware elementen produceren en de ruimte in blazen. Èta Carinae is vanuit onze omgeving niet te zien. Hij staat op het zuidelijk halfrond aan de hemel. Aan de hemel valt deze week te bekijken: ZON- EN MAANTIJDEN (zaterdag 16 januari) Zon op: 08.41 uur; onder 16.53 uur. Maan op: 11.40 uur; onder 01.18 uur (zondag). MAAN – De schijngestalte van onze wachter neemt deze week toe. We zien 's avonds vroeg de maan in het zuidwesten tot zuiden. Op zondag 17 januari komt de maan om 00.26 uur in de schijngestalte van Eerste Kwartier (half, sterrenbeeld Vissen). PLANETEN – In de vroege ochtend zijn de vier planeten Venus,   Saturnus, Mars en Jupiter vanaf het zuidoosten tot aan het zuidwesten te vinden. De planeten staan een heel eind uit elkaar.  Venus en Saturnus staan wel betrekkelijk dicht bij elkaar. Mars begint langzaam wat helderder te worden doordat de afstand tussen aarde en Mars minder wordt. Voorlopig is deze afstand nog te groot om details op Mars in een kleine telescoop te zien. Komeet Catalina Bezitters van een verrekijker of telescoop kunnen rond 16 januari een komeet waarnemen in sterrenbeeld Grote Beer (steelpannetje). Het is komeet Catalina die net niet met het blote oog te zien is. Met een kijker lukt het uiteraard wel. De komeet beweegt zich geleidelijk noordwaarts en zal tegen het eind van deze maand vrij dicht langs de Poolster trekken.  René P. Elings tel. 0527-699142 / 06-51931417; e-mail: rpelings@hotmail.com.

Auteur

redactie