STOPPELS | Voeten

Emmeloord

En weer is het ons dit jaar gelukt! Op 2 augustus hebben wij – alle bewoners van deze planeet – het moment bereikt dat alles wat de aarde in 1 jaar tijd kan voortbrengen hebben verbruikt. De inmiddels ruim 7 miljard tellende wereldbevolking consumeert in zo’n hoog tempo voedsel, water, energie en andere natuurlijke hulpbronnen dat de aarde dit niet kan bijbenen. Dit is wat de zogenaamde World Overshoot Day berekent: het moment in een jaar waarop de menselijke vraag het aanbod van de aarde passeert.

Meer bekend in Nederland voor dit fenomeen is de term ecologische voetafdruk. De laatste decennia zien we dat dit moment steeds vroeger, steeds eerder in het jaar komt. In 2017 zijn we weer 6 dagen eerder dan in 2016. Als er niets verandert, bereiken we in de nabije toekomst dit moment rond 1 juli; dat wil niets anders zeggen dan dat we dan 2 aardes nodig hebben om aan de bevrediging van de menselijke behoeften te kunnen voldoen.

In deze berekening staat de consumptie per wereldbewoner centraal. Daar zitten twee variabelen in die beïnvloedbaar zijn. Ten eerste het aantal bewoners. Als het aantal bewoners daalt, zal de totale vraag ook dalen. Helaas is dat gemakkelijker gezegd dan gedaan. Alle voorspellingen gaan ervan uit dat binnen enkele generaties de wereldbevolking zal stijgen tot 9 of zelfs 10 miljard mensen. In het meest optimistische scenario is een stabilisatie op dat niveau het hoogst haalbare.

De tweede variabele is het consumptiegedrag. Hier lijken wat meer mogelijkheden om dit in een gewenste richting om te buigen, hoewel we moeten beseffen dat dit een langdurig proces is. Een beetje consuminderen zet geen zoden aan de dijk: er is behoefte aan een wezenlijk andere organisatie van het economisch gedrag en handelen. Maar als jarenlang economische groei het dominante principe van onze westerse samenleving is geweest, begrijpt u dat verandering niet van vandaag op morgen plaatsvindt.

Het op gang brengen van veranderingen heeft dus nogal wat voeten in de aarde. Maar het begint allemaal met de bewustwording van het feit dat de aarde een eindig systeem is. Binnen een eindig systeem leidt ongebreidelde groei van consumptie onvermijdelijk tot botsingen met de grenzen van dat eindige systeem; met grote, op dit moment nog niet overzienbare schadelijke gevolgen. We zien dat nu heel duidelijk bij energie: het gebruik van fossiele brandstoffen botst op het vermogen van de aarde om CO2 op te nemen en leidt daardoor tot klimaatverandering. Gelukkig is er tegenwoordig voor iedereen een alternatief: duurzame energie uit zon en wind. Een goede manier om je persoonlijke voetafdruk te verminderen.


Auteur

Redacteur