‘Drempels weg’ is motto Rien Bogerd

URK

Rien Bogerd kende Urk niet toen hij er 31 jaar geleden gemeentesecretaris werd. ‘Het was de dynamiek en ondernemerszin die me aansprak. Ik ben nog steeds een vreemde, maar Urk voelt als een warm bad.’

Dat ‘bad’ zal hij na zijn pensionering op 1 januari ook niet verlaten. Bogerd (64) blijft actief als ambtenaar van de burgerlijke stand, wil meer genieten van zijn gezin en hij gaat zich nog meer verdiepen in de historie van Urk. Bogerd schreef zelf ook geschiedenis op het gemeentehuis aan de Singel. Hij haalde met een nieuwe organisatie de spreekwoordelijke drempels weg. Hij introduceerde het Urker klantmodel, wat inhoudt dat de traditionele piramidevormige organisatiestructuur veranderde in een plat model. Urker klantmodel ‘Het Urker klantmodel kent geen hiërarchische lagen en legt grote verantwoordelijkheid bij alle ambtenaren. Alleen als er een groot probleem of grote zaak aan de orde is, wordt er een leidinggevende bij betrokken’, legt Bogerd uit. Hij publiceerde veel over het Urker klantmodel, dat elders in Nederland navolging kreeg. ‘Met name voor gemeenten tot 60.000 inwoners, die burgergericht zijn is het effectief.’ Het uitgangspunt voor Bogerd is de burger. ‘Wat is het probleem, beweeg mee om samen tot een oplossing te komen, maar wijs zaken niet meteen af op basis van regeltjes.’ Wat de organisatie betreft, betekent het model dat de afstand tussen de beleidsambtenaren en uitvoerenden veel kleiner is. ‘Als je deze twee werelden verbindt, werkt dat effectief en het is ook kostenbesparend. In veel gemeenten is die oude hiërarchie er nog. Beleidsmedewerkers zijn vakbekwaam, maar juist de uitvoerenden komen vaak met praktische en goedkopere oplossingen. Onze ervaring is dat de uitvoerenden ook erg betrokken zijn. Uiteindelijk gaat het om het eindresultaat. Het is een andere manier van denken in de gemeentelijke organisatie. Niet de positie of functie is bepalend maar de inbreng van een ambtenaar om een goed product te leveren.’ Tsunami van regels De toenemende bureaucratisering, oftewel de tsunami van regels, is Bogerd een gruwel. Hij zat begin deze eeuw in een adviescommissie van het Ministerie van Binnenlandse Zaken om regels af te schaffen. Het liep op niets uit. ‘Sinds mijn aanstelling in 1986 zijn er alleen maar regeltjes bijgekomen, terwijl er al die tijd een roep is om minder regels.’ Het gezonde verstand is wat Bogerd betreft de belangrijkste leiddraad, maar helaas blijkt het Urker pragmatisme voor landelijke invoering een brug te ver. ‘Ik stelde bijvoorbeeld voor om een Urker kraamkamer te realiseren in de ziekenhuizen in Sneek en Lelystad, zodat Urker baby’s die er geboren worden op Urk aangegeven kunnen worden. Nu moet de vader naar Sneek of Lelystad om het kind aan te geven. De Vereniging van Ambtenaren van de Burgerlijke Stand liet weten dat het niet mogelijk was, omdat het in strijd is met de wet. Ik vroeg of ze dan een andere oplossing hadden, maar toen bleef het stil.’ Op Urk is denken en doen één begrip ‘Op Urk is denken en doen één begrip, terwijl het in veel gemeenten denken, denken, denken en dan pas doen is.’ Urk was bijvoorbeeld de eerste gemeente die haar data opsloeg in de Cloud. ‘Ik werd vermanend gebeld door de hoogste ambtenaar van Binnenlandse Zaken. Dat kon niet, vertelde hij. Het was in strijd met de wet, maar er was helemaal geen wet. Hij wilde dat we terug gingen op het oude systeem, maar ik heb hem uitgenodigd om hier te komen kijken en om onze ervaringen te delen.’ ‘Ik wilde ook experimenteren met het digitaal aanvragen van paspoorten via een DigiD loket op de website. Het was voor de ambtenaren in Den Haag echter een brug te ver’, stelt Bogerd. ‘Het is onze drive: drempels voor de burger weghalen.’ Andere grenzen waar Urk tegen aanloopt zijn de fysieke van het voormalig eiland. Tot vier keer toe werd de gemeentegrens met Noordoostpolder gecorrigeerd. En daar blijft het waarschijnlijk niet bij. Urk kruipt steeds dichter naar Tollebeek en naar de A6. 'We zouden recht hebben op de helft van de polder' ‘We kregen na de inpoldering alleen de Bult en de Staart die droogviel bij eb. Urk was in 1300 echter veel groter. We zouden op basis van die oude kaart recht hebben op de helft van de polder.’ Bogerd vindt dat er op dat gebied in 1950 bij de zelfstandigheid van de gemeente Urk een historische fout gemaakt is. De ervaring op Urk is dat de scheutigheid van Noordoostpolder steeds minder wordt. ‘Ik snap niet dat de Noordoostpolder moeilijk over een grenscorrectie doet. Ze hebben grond genoeg en moeten meer denken in kansen voor Noordelijk Flevoland’, betoogt Bogerd. Een gemeentelijke herindeling zou de annexatieproblemen in een keer kunnen oplossen, maar zover zal het nooit komen verwacht Bogerd. ‘Nou ja, zeg nooit nooit, maar daarvoor zijn de cultuurverschillen te groot. Het zijn twee werelden, een meer dan duizend jaar oude gemeenschap en een jonge polderbevolking. ‘Beide gemeenten zouden wel aan kracht winnen als er bestuurlijk en ambtelijk meer samengewerkt zou worden’, benadrukt Bogerd. ‘We versterken elkaar in de voedselketen: heerlijke agrarische producten met gezonde vis.’ Dat er drempels liggen tussen Urk en Noordoostpolder blijkt ook nu de Maritieme Servicehaven Noordelijk Flevoland in ontwikkeling is. ‘Wij willen weer te snel en daarin botsen de beide culturen. We willen graag de haven in Urker watergebied en daarna exploiteren. Daar hebben we ervaring mee. Heel Noordelijk Flevoland wordt daar beter van.’ Bogerd heeft drie decennia gewerkt aan het slechten van de drempels in de eigen organisatie richting de burger en het bedrijfsleven. Voor zijn opvolger de uitdaging om over de grenzen te kijken? ‘Een vaste koers varen is in het belang van Urk en haar inwoners’, besluit Bogerd. Cees Walinga

Auteur

admin