POLDERHEMEL | Geminiden

Emmeloord

Aflevering 1151

13 – 20 DECEMBER Dat het heelal gigantisch groot is, behoort tegenwoordig tot algemene kennis. Toch vindt men ook nu nog sterrenstelsels die nog verder wegliggen dan alle voorgaande. Bijna record Met behulp van de Mexicaanse LMT-telescoop die in golflengten rond de millimeter (ver infrarood) waarneemt, is een extreem ver verwijderd sterrenstelsel ontdekt. Dit stelsel heeft de code G0983808 meegekregen. Algemeen wordt aangenomen dat het heelal 13.7 miljard jaar oud is. Het ontdekte sterrenstelsel staat op 12.8 miljard lichtjaar van de aarde. Dat betekent dat het licht van dit stelsel er 12,8 miljard jaar over doet om de aarde te bereiken. Het stelsel moet gevormd zijn toen het heelal rond de 1 miljard jaar oud was, een zeer jeugdig heelal dus. Er is slechts één stelsel bekend dat nog iets verder weg staat, dat is de officiële recordhouder. Dat G0983808 ontdekt is komt mede door de werking van een zogenaamde zwaartekrachtlens. Een dichterbij gelegen sterrenstelsel verbuigt met zijn zwaartekracht het licht van het verre stelsel en versterkt het, net als bij een glazen lens. Men denkt in de toekomst meer van die zeer ver verwijderde sterrenstelsels te ontdekken. Maar geen van alle zal verder weg kunnen liggen dan 13.7 miljard lichtjaar, als de geschatte leeftijd van het heelal klopt. Aan de hemel valt deze week te bekijken: ZON- EN MAANTIJDEN (zaterdag 16 december) Zon op: 08.43 uur; onder 16.22 uur. Maan op: 06.29 uur; onder 15.45 uur. MAAN – Deze week is onze wachter weinig te zien. De eerste dagen is hij nog aan de ochtendhemel te vinden. Op maandag 18 december is het om 12.42 uur Nieuwe Maan (onzichtbaar, sterrenbeeld Boogschutter). Een paar dagen later verschijnt de maan weer aan de zuidwestelijke avondhemel. PLANETEN – In de vroege ochtenduren zijn Jupiter (helder) en Mars (oranje, niet helder, hoger) in het zuidoosten te zien. De onderlinge afstand aan de hemel neemt toe. Op de ochtend van 14 december is een flinterdunne maansikkel samen met Jupiter en Mars te zien. Meteoren De Geminidenzwerm is nu volop actief. Dit is een rijke zwerm. In de vroege ochtend van donderdag 14 december kan deze tot 120 meteoren per uur opleveren, het maximale, maar ze kunnen de gehele nacht worden waargenomen. De Geminiden komen uit de richting van sterrenbeeld Tweelingen dat ‘s ochtends vroeg hoog in het zuidwesten staat. Ze zijn niet bijster snel met 35 kilometer per seconde. Vaak zijn ze helder. De meteoren zijn afkomstig van een gruisspoor van de planetoïde 3200 Phaeton, wat opmerkelijk is. De meeste meteoren zijn namelijk van gruissporen afkomstig die door kometen zijn achtergelaten. René P. Elings  

Auteur

redactie