OMDENKEN

Een goede dictator... Het is weer koningsdag geweest. Ik moet er nog steeds aan wennen dat het geen Koninginnedag meer is. Als je wat ouder bent is dat zo ingesleten! Maar dat geldt voor meer zaken. Daar zouden we het nu niet over hebben, laat Hidde me op een slimme manier weten. Ok, terug naar het onderwerp. Eén van mijn kinderen zei eens tegen me; pap een goede dictator is zo slecht nog niet! Die uitspraak is me altijd bijgebleven.

Grofweg kennen we twee soorten staatsinrichting. Veel macht bij het parlement in een monarchie of veel macht bij de president in een republiek. Laten we een paar huidige presidenten van republieken bekijken. Poetin in Rusland; Trump in de U.S.A; Duterte op de Filipijnen; Orbán in Hongarije. Allemaal presidenten met een voor ons ongekende bevoegdheid (macht). Ze komen vaak aan de macht door de democratische regels met voeten te treden. Zijn het in essentie geen halve dictators?

Richt je ook op koningshuizen laat Hidde me weten. Ok, Engeland, Denemarken, Spanje, Nederland om een paar te noemen. De bevoegdheid (macht) van de monarch is in de tijd sterk ingeperkt. In het verleden was dat wel anders. Laten we maar dicht bij huis blijven. Ik heb drie dikke boeken in de kast staan over respectievelijk Koning Willem I, II en III. Gaan we terug in de geschiedenis dan blijkt dat monarchen hier en elders ook ongekende macht hadden.

Een ander aspect. Monarchieën kennen erfopvolging waardoor er meer continuïteit ontstaat dan bij wisselende presidenten. Zelfs als het lukt om (levens)lang president te zijn verschraalt dat ten opzichte van generaties lange koningshuizen. Die kunnen daardoor de rol vervullen van moeder of vader van het volk. In spannende tijden of crisisperioden is een staatshoofd op afstand beter en vrijer in staat de gevoelens of het verdriet met het volk te delen en daardoor een verbindende factor te zijn. Daarnaast is in ons land -van de koopman en de dominee- het koningshuis ook een prima exportproduct. Vele deuren gaan voor hen open met in hun gevolg vaak uitgebreide handelsdelegaties.

Toen prins Willem Alexander zich richtte op watermanagement heb ik als dijkgraaf kunnen ervaren wat voor internationale mogelijkheden ons dat bood. Nu hij koning is speelt dat op een veel breder terrein. Ik zie aan Hidde dat ik wat vergeet. Natuurlijk, waar kennen ze het volksvermaak met oranjegekte, koningsdag en vrijmarkt. En begin nu niet over het geld. Een president, samen met al zijn voorgangers, is zeker niet goedkoper!

Wij kunnen tevreden zijn met wat we hebben en er past bescheidenheid bij het oordelen over anderen. De moraal van mijn verhaal is dat er binnen verschillende staatsrechtelijke inrichtingen dictatoriale elementen voor kunnen komen. Daar is mee te leven als het gericht is op het goede voor het volk. Zó gezien is een goede dictator zo slecht nog niet. Als Hidde me vraagt om voorbeelden ………….?