Superzwaar zwart gat

Aflevering 1174

22 – 29 MEI

Op een afstand van maar liefst 12 miljard lichtjaar is door astronomen van de Australian National University een superzwaar zwart gat gevonden dat bijzonder gulzig is.

Quasar

Het zwarte gat bevindt zich in de quasar (quasi stellair object) SMSS~J215728.21-360215.1, de extreem heldere kern van een sterrenstelsel. Het licht van deze quasar is zo sterk dat het omringende stelsel onzichtbaar is. Het centrale superzware zwarte gat heeft thans een massa van 20 miljard maal die van de zon. En dagelijks slokt het gat nog eens een halve zonsmassa op; een record. Ongeveer 40 procent (volgens onderzoek) van de opgeslokte materie wordt direct omgezet in energie door wrijving en getijdenkrachten, voordat het in het gat verdwijnt. Dat veroorzaakt het extreem felle licht.

Het gat zelf geeft geen licht maar slokt alleen maar op. Om een indruk te krijgen hoeveel licht het object uitstraalt volgt een gedachte-experiment. Stel dat genoemd zwart gat zich in het centrum van onze Melkweg zou bevinden, op 26100 lichtjaren afstand.

Dan zou dit object vanaf de aarde gezien tien maal zo helder zijn als de volle maan; genoeg om een krant te lezen. Heftige stralingspieken zouden het leven op aarde onmogelijk maken. De ontdekking van dit gulzige zwarte gat is mede te danken aan de inzet van de Europese satelliet Gaia.

Aan de hemel valt deze week te bekijken:

ZON- EN MAANTIJDEN (zaterdag 26 mei)

Zon op: 05.25 uur; onder 21.44 uur.

Maan op: 18.03 uur; onder 04.55 uur (zondag).

MAAN – Vandaag, dinsdag 15 mei is het om 13.48 uur Nieuwe Maan (onzichtbaar, sterrenbeeld Stier). Na vandaag verschijnt de maan in het westnoordwesten en neemt de schijngestalte weer toe.

Vandaag, dinsdag 22 mei kwam de maan om 05.49 uur in de schijngestalte van Eerste Kwartier (half, sterrenbeeld Leeuw). De schijngestalte groeit verder aan. Op dinsdag 29 mei is het om 16.20 uur Volle Maan (geheel zichtbaar, sterrenbeeld Slangendrager). Kijk dan als het donker is geworden laag in het zuidoosten.

PLANETEN – In de avondschemering is Venus in het westen tot westnoordwesten te zien. Ze staat inmiddels hoger en is daardoor langer zichtbaar (tot na middernacht). Als het donker wordt, staat Jupiter al in het zuidzuidoosten. Hij is verder de gehele nacht te zien. Als het licht wordt staat Jupiter laag in het zuidwesten. In de nanacht en vroege ochtend zijn Mars (l) en Saturnus (r) te zien rond het zuiden. Mars is helderder dan Saturnus en is oranje van kleur.

tel. 0527-699142, e-mail: rpelings@hotmail.com.