OMDENKEN

Van geld naar geluk

Daar was het in mei dan eindelijk. De Monitor Brede Welvaart van Nederland. Hidde merkte meteen dat ik opgetogen was. Monitor is een lastig woord. Gemakshalve zeg ik maar even rapport brede welvaart. De welvaart van een land drukken we uit in geld. De hoeveelheid geld dat we met ons allen in een jaar verdienen noemen we het Bruto Binnenlands product (BBP). Dat kunnen we vergelijken met vorige jaren of andere landen. Zo ontstaat een vergelijkend beeld van de welvaart in de wereld. In de politiek is dit criterium leidend bij besluitvorming.

Er is al lang kritiek op deze wijze van rapporteren. Immers onze financieel-economische prestaties zeggen weinig over de welvaart als we die breder beschouwen en de kosten van de negatieve effecten die we afwentelen op het milieu, toekomstige generaties, minder bedeelden en arme landen er bij betrekken. Daarom wordt deze rapportage brede welvaart genoemd. Men noemt de brede welvaart ook welzijn of welbevinden, soms geluk.

Al heel lang zoekt men op (inter)nationaal niveau naar een rapportage instrument (ranglijst) wat de brede welvaart beter inzichtelijk maakt. In het Koninkrijk Bhutan heeft men een maatstaf gecreëerd om het Bruto Nationaal Geluk van de bevolking te meten. Je hoort het goed Hidde. Geen Bruto binnenlands product maar Bruto nationaal geluk. Dimensies die daarbij worden gemeten zijn o.a.: gezondheid, educatie, gemeenschapsvitaliteit, levensstandaard, cultuur en ecologische vitaliteit. Op lokaal niveau zien we deze ontwikkeling ook. In de vorige raadsperiode had de gemeente Schagen een wethouder van geluk. Misschien zijn er na de recente gemeenteraadsverkiezingen wel meer “geluk portefeuilles” .

Het Kernprobleem. We leven in een kapitalistisch systeem dat voortgedreven wordt door een vrije markteconomie. Vraag en aanbod bepalen daar de prijs en deze prijs stuurt in hoge mate ons handelen. De geschiedenis leert ons dat het een goed systeem is als we het relateren aan de welvaart. Maar hoe verhoudt het zich tot de brede welvaart? Er blijkt een probleem te zijn! De afwentelkosten in tijd (volgende generaties) en ruimte (andere gebieden/landen) zijn niet in de prijs van ons marktsysteem verrekend en daarom maken we niet de juiste keuzes. Ok Hidde, ik geef enkele voorbeelden. Milieueffecten zitten niet in de vliegtarieven. We foeteren op de boeren maar gezond/veilig voedsel heeft een hogere prijs dan we betalen. Meeberekende opruimkosten zou de prijs van plastic zo hoog maken dat er alternatieve verpakking gebruikt zal gaan worden. Zo kan ik nog wel even doorgaan.

Als de markt het niet goed reguleert is er een taak voor ons als mensen (gedrag) en onze overheden (beleid) om het tekort bij te sturen. En daarvoor hebben we juist de Monitoring Brede Welvaart nodig. Zo krijgen we een beter inzicht in onze situatie. Dat blijkt in Nederland niet zo goed gezien het Europese overzicht in deze rapportage. Kortheidshalve is de conclusie: Nederland is rijk maar niet duurzaam. De brede welvaart rapportage laat zien dat er werk aan de winkel is.

Een goede vriend zei me eens, mijn doel is geld verdienen maar bij jou is het een middel. Is dat niet het verschil tussen welvaart en geluk.

Ja, ja, Hidde de titel; van geld naar geluk. Welke fractie zet het op de politieke agenda?

Henk Tiesinga