OMDENKEN

Droogte

We genieten al een lange periode van het mooie droge weer. En volgens de weersverwachting blijft het voorlopig zo. Het doet denken aan een landklimaat. Vaak droge lucht en een aangename temperatuur. Heel anders dan de drukkende warmte gevolgd door onweer wat ons bekender voorkomt. Bermen, weilanden en tuinen die bruin verkleuren doen denken aan andere streken op aarde. Ja Hidde, een zomer om van te genieten.

Dat geldt niet voor iedereen. Drinkwaterbedrijven vragen ons om minder water te gebruiken omdat ze de vraag niet aankunnen. De waterbeheerders, Rijkswaterstaat en waterschappen zijn, zolang de voorraad strekt, druk met het verdelen van het oppervlakte- en grondwater. Hierbij gaat het zowel om de hoeveelheid als de hoedanigheid (verzilting) van het water. Bij waterbeheer denken we meestal aan waterveiligheid en wateroverlast. Maar in toenemende mate betreft het watertekort of te wel droogte.

Na de watersnood van 1953 hebben we het eerste Deltaprogramma opgesteld om de schade te herstellen en een bepaalde waterveiligheid te bieden. Sinds een aantal jaren werken we vanuit het tweede Deltaprogramma. Dit programma heeft een bredere scoop. Naast veiligheid voor overstromingen richt het zich in het bijzonder op periodes met watertekort. Daarnaast richt het programma zich niet op het verleden maar op de toekomst. Klimaatadaptatie noemen we dat. Ik zie aan Hidde dat ik dit toe moet lichten. Klimaatadaptatie wil zeggen dat we rekening houden met het veranderende klimaat in de volgende 50 tot 100 jaar.

Samengevat, we reageren niet meer op rampen maar proberen ze te voorkomen.

Wat zijn die verwachte veranderingen. Het water ‘omarmt’ ons land vanaf vier kanten en deze omarming wordt steeds intenser. Zonder nu op de oorzaken hiervan in te gaan noem ik ze: meer en intensievere neerslag (van boven), meer kweldruk (van onderen), rijzende zeespiegel (vanuit het westen) en grotere rivierafvoer (vanuit het oosten). Deze processen worden versterkt door verdere bodemdaling, bodemverharding en het kantelen van ons land. Het oosten stijgt licht en het westen daalt dienovereenkomstig.

Omdat de weersextremen toenemen zullen er ook meer droogteperiodes zijn waar we ons op moeten voorbereiden. Te weinig water is bijvoorbeeld een probleem voor industrie, landbouw en koeling van energiecentrales. Daarom is er o.a. besloten om het IJsselmeerpeil te verhogen. Let wel, 6 provincies drinken uit deze grote plas water en verdelen kan alleen als er voldoende voorraad is. Mocht desondanks de voorraad kritiek worden dan treedt er een verdeelsleutel in werking waardoor niet iedereen meer over de gewenste hoeveelheid water kan beschikken. Op dit moment is dat in sommige gebieden het geval.

Ja Hidde, er is nog een belangrijk element. De schrijver Leon de Winter schreef eens, de ziel van ons volk is door het water gemaakt. Hij doelde daarmee op de onderlinge solidariteit die onmiskenbaar de basisvoorwaarde is om in deze delta te kunnen voortbestaan. Die volksziel is een kenmerk van ons volk geworden en wordt afhankelijk van welke sector het aangaat wel verwoord als ”polderen” of “Rijnlands model”. We zijn daarmee bekend en geroemd in de wereld. Het heeft ons veel gebracht.

Waterbeheer kan niet zonder solidariteit acceptatie. Het is een siamese tweeling! Realiseren we ons nog wel dat dit ook geldt voor andere onderwerpen in onze samenleving.

Henk Tiesinga