Kom maar op met de Zuiderzeelijn

OPINIE

Een kapotte bovenleiding tussen Meppel en Zwolle maakte vorige week opnieuw duidelijk dat een alternatieve spoorroute onmisbaar is. Tijd voor een hernieuwde discussie.

Zo, dat was me voor treinreizigers het zondagje wel. Gestrand in Leeuwarden, gestrand in Meppel, gestrand in Assen, gestrand in Zwolle en uit voorzorg maar thuis gebleven in Groningen.

Met rode letters op de app maakte NS duidelijk hoe groot de gevolgen waren van een kapotte bovenleiding tussen Meppel en Zwolle. De ‘levensader’ van het spoor voor Groningen, Friesland en (het grootste deel van) Drenthe lag er weer eens uit.

Het was niet voor het eerst dat het belang van de verbinding door een storing duidelijk werd. Een tweede route is onmisbaar als alternatief om rechtsom te kunnen als linksom is gestremd, of andersom.

De Zuiderzeelijn, die zo’n alternatief zou kunnen zijn, is na het afblazen van de verbinding jarenlang een verboden woord geweest. Het rijk vond de lijn (Groningen Drachten Heerenveen Emmeloord Lelystad) te duur en kocht het Noorden af. De provincies gebruikten het geld (ze moesten zelf ook bijleggen) voor lokale economische projecten en infrastructuur.

Een greep: Friesland stak het geld onder meer een aquaduct in de N31 bij Harlingen, een autoweg om Leeuwarden en een ongelijkvloers kruispunt bij Joure (in plaats van de rotonde). Drenthe liet er autotunnels van bouwen in het centrum van Emmen (naast een nieuwe dierentuin) en voor het station in Assen (naast een vaarroute door het centrum). Groningen kreeg een rondweg om Mensingeweer en een Forum in de stad. De nieuwe zuidelijke ringweg in Groningen wordt er ook van betaald.

Plannen voor een spoorlijn naar Heerenveen en twee tramlijnen in Groningen werden afgeblazen, het geld verdeeld over andere projecten, zoals verdubbeling van de N33. Ook het spoor is en wordt hier en daar verbeterd met Zuiderzeelijngeld.

Maar aan de spoorverbinding met de rest van het land werd niet getornd. Dat die nog steeds van vitaal belang is, maken geplande stremmingen en incidenten als die van afgelopen zondag meer dan duidelijk. Vreemd genoeg is de discussie over een nieuwe verbinding nog niet opgepakt. Althans niet door regerend politici. Ze sloegen ook in april niet aan op het spoorplan NoordLink van de werkgroep spoor in Friesland. Geen magneetbaan (volgens oud-burgemeester Jacques Wallage van Groningen de grote oorzaak van het mislukken destijds van de lobby) en geen gewone hsl, maar een ‘gewone’ trein en toch een uur eerder op Schiphol. Voor 3 miljard, geld dat in 2007 beschikbaar was.

Je zou verwachten dat de provincies ervoor gaan, maar dat is (nog) niet zo. In een gezamenlijke open brief, in oktober in deze krant, maakten de verantwoordelijk gedeputeerden van Groningen (Fleur Gräper, D66), Friesland (Johannes Kramer, FNP), Drenthe (Henk Brink, VVD) en wethouders van Groningen (Paul de Rook, D66), Assen (Harmke Vlieg, ChristenUnie), Emmen (Robert Kleine, CDA) en Leeuwarden (Friso Douwstra, CDA) duidelijk dat ze alleen de spoorverbinding met de Randstad via Zwolle willen versnellen.

Dat was opmerkelijk, omdat tenminste een deel van hun bazen (Provinciale Staten en gemeenteraden) nog steeds voor de Zuiderzeelijn gaan. De groep van zeven kreeg dit jaar steun van Prorail-topman Pier Eringa, die dankzij allerlei innovaties vanaf 2035 een superintercity via Zwolle ziet rijden.

Toch begint de discussie over een alternatief voorzichtig te komen. Landelijk spreekt de SP zich openlijk uit voor een tweede levenslijn, beloofde de partijleiding van D66 zich in te spannen voor een tweede spoorverbinding en ziet de ChristenUnie de spoorlijn wel zitten.

De Friese VVD is ook om en probeert Drenthe te activeren. Nu de Drentse hoofdstad en het circuit van Assen niet vanuit de rest van het land per spoor bereikbaar waren tijdens zowel de TT als de Gamma Racing Day, zal ook gedeputeerde Brink zich wel achter de oren krabben. Het onderwerp kan en hoort in de aanloop naar de Statenverkiezingen van volgend jaar een mooie discussie (te) worden.

(redacteur van Dagblad van het Noorden)