POLDERHEMEL

Aflevering 1190

11 – 18 SEPTEMBER

Men weet nog steeds niet hoe het komt dat de merkwaardige vortex op de noordpool van Saturnus zo’n duidelijke zeshoekige vorm krijgt. Het is ten tijde van de waarneming door de Cassini ruimtesonde zomer op het noordelijk halfrond van de planeet.

Staande golf

Wellicht is er sprake van een soort staande golf in de atmosfeer rond de noordpool. Wat wel duidelijk is geworden aan de hand van de waarnemingen van Cassini is dat de vortex op de noordpool zich tot in de stratosfeer van Saturnus, honderden kilometers boven het gemiddelde wolkendek. De zeshoekige vortex steekt dus duidelijk boven zijn omgeving uit. Opvallend is dat tijdens de zomer op het zuidelijk halfrond ook een vortex rond de zuidpool ontstaat, maar zonder de zeshoekige vorm. Waarom dat is, is nog niet duidelijk. Om deze onduidelijkheden op te lossen zijn gedetailleerde nieuwe waarnemingen nodig. Helaas is de Cassini sonde er niet meer. Wellicht kan de nieuwe James Webb ruimtetelescoop hier iets in betekenen. Voorlopig zullen er geen ruimtesondes nabij Saturnus komen.

Aan de hemel valt deze week te bekijken:

ZON- EN MAANTIJDEN (zaterdag 15 september)

Zon op: 07.11 uur; onder 19.53 uur.

Maan op: 13.54 uur; onder 22.55 uur.

MAAN – De schijngestalte van onze wachter is weer aan het toenemen. De maan is aan de zuidwestelijke tot zuidelijke avondhemel te zien; hij komt niet hoog boven de horizon. Op maandag 17 september komt de maan om 01.15 uur in de schijngestalte van Eerste Kwartier (half, sterrenbeeld Slangendrager).

PLANETEN – De zeer heldere planeet Venus begint uit het gezicht te verdwijnen. Er is een verrekijker nodig om haar nog kort na zonsondergang laag in het zuidwesten te zien. Jupiter staat een tikkeltje hoger en is daardoor iets langer te zien. Hij is verder tot 21.30 uur te zien (dan in westzuidwesten). Saturnus wordt als het donker wordt zichtbaar in het zuiden, hij gaat om 23.50 uur onder; Mars is na zonsondergang zichtbaar in het zuidzuidoosten. Mars is nog helder; hij staat op 77 miljoen kilometer van de aarde. Hij gaat om 01.50 uur in het zuidwesten onder. Mercurius, die in de vroege morgen te zien was, is nu uit het gezicht verdwenen.

René P. Elings

tel. 0527-699142, e-mail: rpelings@hotmail.com.