STOPPEL

De Texas Central

In de jaren ’70 woonde en werkte ik in Temple, Texas en runde een dochteronderneming van een bekende Nederlandse landbouwmachinefabrikant.

Temple ligt tussen Dallas en Houston en vertoont veel gelijkenis met Emmeloord. Toen ca. 35.000 inwoners, centrum van een regio met veel landbouw, maïs en katoen, en grote ranches met beefcattle. De bekende geelwitte Texas Longhorns en de rode Santa Gertrudis. En veel olie. Texas is ook de staat van de ex-presidenten Lyndon Johnson, George Bush sr. George Bush jr. Temple ligt aan de grote Noord-Zuid verbinding van Minnesota naar Mexico, zeg maar de A6 van Amerika. Er was wél een spoorlijn en zelfs 4 ziekenhuizen. Een ervan, Scott en White Clinic, was opgezet in de 50-en 60-er jaren door 3 bevlogen artsen, Scott, White en Brindley. En grotendeels privaat gefinancierd.

Mede daardoor is Temple uitgegroeid tot een regionaal modern plattelandscentrum met nu ruim 60.000 inwoners. Het ziekenhuis is uitgegroeid tot een regionaal medisch centrum met 600 bedden, 800 medici, geeft werk aan zo’n 2500 medewerkers en is een pilaar onder de lokale economie en infrastructuur. Het spoor bleef echter wat achter. De metropolen Dallas en Houston waren niet verbonden door een directe spoorlijn. De overheid gaf Texas, veraf in de Southwest, niet heel veel prioriteit (herkenbaar…?). Totdat een paar industriëlen vonden dat genoeg wel genoeg was en besloten het dan maar zelf te doen. Zij legden met een aantal investeerders $75 miljoen bij elkaar voor onderzoek naar de mogelijkheid van een HSL van Dallas naar Houston (400km).

Er reizen wekelijks zo’n 45.000 mensen tussen de 2 steden. Een van de initiatiefnemers was onze vroegere buurman Drayton Mclane. Hij bouwde de kleine kruidenierswinkel van zijn ouders in een cowboydorpje bij Temple uit tot een van de grootste levensmiddelengrossiers van de VS. McLane Groceries belevert wekelijks zo’n 10.000 winkels. Hij heeft daarmee uiteraard veel geld verdiend. Geld dat hij nu voor een deel investeert in zijn homebase, Texas. Hij financierde een Football Stadion voor zijn oude universiteit in Waco en een kinderziekenhuis in Temple. (Google “Drayton Mclane Texas Central” en “Scott & White Medical Center”) Daarnaast, hij is ruim 80, geeft hij als goed baptist nog bijna elke zondag les aan de Sundayschool in Temple.

Er zijn in Amerika wel meer van dat soort initiatieven, particulier geïnitieerd en vervolgens door de overheid gesteund. Wij zijn hier traditioneel gewend eerst naar de overheid te kijken, het centralistisch denken. Maar die tijd is voorbij. Het is tijd voor meer eigen initiatief, voor meer durf. Dat kan bijvoorbeeld door Publiek Private Samenwerking (de PPS constructie). Wij weten kennelijk niet goed hoe we dat vorm moeten geven. Het vereist ambitie, durf, inzicht en overzicht.

Er ligt in Flevoland een unieke kans om zowel qua spoorlijn (ZZL) en de klinische zorg initiatieven te nemen. Vooral nu! De overheid kan het niet alleen. Moet ook niet. Maar samen kan er veel. Het ziekenhuisdrama dat zich nu afspeelt zal door sommigen worden aangegrepen om te “bewijzen” dat de “markt” niet werkt. Dat is onzin natuurlijk. Wat mede faalde was het toezicht. Door de Raad van Toezicht én de overheid. De zondebok is dan altijd de ondernemer. Soms terecht, soms niet. Maar waar zijn de verantwoordelijke toezichthouders? Zij houden zich, zoals zo vaak, muisstil. Ondernemers moet je stimuleren, maar soms ook afremmen. Dat is beide niet gebeurd.

Misschien is het een idee voor gemeente én provincie eens een tripje naar Texas te maken. Texanen zijn ongecompliceerde, hartelijke en open mensen. Het land is open en groot. Een beetje als Flevoland. Zij ontvangen u graag. En er is daar veel te leren. Oogkleppen af! Het verruimt de blik.

Het collegeakkoord spreekt van uitdagingen. Dit is er zeker een.

Peter N. Blauw