Wormen uit Rutten gaan de hele wereld over

Rutten - De 40.000 kilo aan wormen die De Polderworm uit Rutten jaarlijks kweekt, gaan de hele wereld over. De wormen worden vooral ingezet voor de sportvisserij, maar dienen ook andere doelen. We krijgen een rondleiding van Lou Derks.

Door Alexander Drost

In de loods is een handvol mensen hard aan het werk. Bij binnenkomst dringt een vrij stevige turfgeur (turf vormt de leefomgeving van de wormen) direct de neusgaten binnen. Aan een tafel is Tonny, de vrouw van Lou, samen met een medewerker geroutineerd aan het werk. Voor haar staat een bak, vol met grond en wormen. Boven de rij tafels hangen felle lampen, die als het ware fungeren als zonlicht, waar de wormen een hekel aan hebben.

Ze kruipen uit zichzelf al naar beneden. Met behendige handbewegingen scheidt Lou de overige grond van de wormen. Het is een van de laatste handelingen van het hele proces, voordat de wormen straks - weer in een ander soort grond - elders ter wereld verder kunnen krioelen, of voor de visserij worden gebruikt. Deze wormen zien straks de wateren van Oost-Europa en worden het slachtoffer van de dadendrang van hongerige vissen.

Kweken en verwerken

Ondertussen is een andere medewerker druk in de weer met bakken vol wormen. Een weegschaal houdt precies bij hoeveel kilo wormen er in de bak zitten en hoeveel kilo grond voor vervoer er nog bij kan.

Achterin de ruimte zijn de kleinkinderen van Tonny en Lou druk bezig. Als volleerde medewerkers staan ze bij een lopende band, waarop om de zoveel tijd een bak met grond en wormen wordt geplaatst. Deze machine weet beiden automatisch te scheiden, waarna de meiden zich over de wormen ontfermen. De overgebleven grond gaat via een lopende band naar buiten, alwaar zich een grote bult vormt. Voor hoveniers en tuiniers uiterst geschikte grond, geeft Lou aan, want het is een vruchtbare grondverbeteraar (ook wel wormenhumus of vermi-compost). ‘Voor sommige bedrijven is het juist om de grond te doen, maar hier gaat het ons om de wormen.’

In een aangesloten ruimte worden de wormen gekweekt. Daar staan vele honderden bakken grond, met daarin de wormen. De wormen zijn veelvraten; iedere drie weken krijgen ze nieuwe grond.

De wereld over

Goed, duizenden en duizenden wormen dus. Voor Lou en Tonny de normaalste gang van zaken. Twee decennia geleden is Lou met de wormen begonnen. Aanvankelijk met honderdduizend wormen hobbymatig naast de vleeskuikenhouderij, maar in 2004 kwam het plan om vol met de wormen door te gaan. ‘Als je ergens van wil leren, dan moet je dat eerst hobbymatig doen’, vertelt Lou. ‘Dan weet je dat als je dingen niet doet, het geld gaat kosten. En je kunt het snelst iets leren van dingen die geld kosten.’ Het was een goede zet van het bedrijf, dat zich een grote kweker in het land mag noemen. De tienduizenden kilo’s gaan naar de groothandel, waarna de ze hele wereld over gaan.

De Chinezen kwamen

De werkwijze van De Polderworm wekt met regelmaat interesse vanuit het buitenland. Het gaat dan vooral om de technieken en de gedachte achter het kweken. ‘In 2014 hebben de wormen mij naar China gebracht’, vertelt Lou. ‘Ik kreeg een belletje. Of ik kon helpen met het kweken van wormen in dat land. In China gebruiken ze de wormen om afval te verwerken en om de wormenhumus te maken. De wormen gebruiken ze ook om medicijnen van te maken; ze halen er een antibloedstoller uit. Daar zijn veel wormen voor nodig. Ik heb een hekel aan ‘nee’ zeggen. In dit geval kwam dat wel goed uit. Ze wilden daar wormen gaan kweken op de manier zoals wij dat hier ook doen. We hebben een machine laten maken en verkocht. Het had wel veel voeten in aarde, maar het is uiteindelijk gelukt. Inmiddels ben ik al heel wat keren daar geweest. Prachtig vind ik het.’

Leren van de kennis

Ook vanuit Amerika werd contact gelegd. ‘Daar is iemand erg bezig met het door wormen laten composteren van afval. Zij had mij gevonden via internet. In augustus is er in Amsterdam een congres over wormen. Ze wil mijn bedrijf zien. Ze schijnt een grootheid te zijn in wormenland. Het zegt mij dat ik op de goede weg ben.’

‘Wij kweken wormen voor de vissen en doen er alles aan om een mooie en sterke worm te kweken. Zij zijn bezig met het laten opeten van afval door de wormen.’ Toch komen ze soms vanuit miljoenensteden in het vredige Rutten terecht. Lou Derks kan er wel om lachen. ‘We draaien goed, hebben een mooie machine. Ik denk dat ze met te veel handwerk zitten, de grote productie loopt daar niet lekker. Dat kunnen ze hier leren. Tien jaar geleden wist ik amper dat er wormen waren’, grapt hij. ‘Nu ga ik de wereld over.’