Docent Aeres Warmonderhof roept om verandering bodemgebruik

Dronten - Boeren zoals we nu doen, heeft geen toekomst. Docent bodemvruchtbaarheid en teamleider Ruud Hendriks van Aeres Warmonderhof in Dronten windt er geen doekjes om. ‘Binnen tien jaar is tweederde van de veehouderij uit Nederland verdwenen, insecten sterven massaal uit, de bodem raakt meer in en meer uitgeput.’

Biologische en biologisch-dynamische landbouw is wat hem betreft een gezond alternatief, al is ook die nog lang niet uitontwikkeld.

Aeres Warmonderhof is dé opleiding voor biologische en biologisch-dynamische landbouw. In 1947 begonnen als kleine school, stromen er nu studenten binnen uit heel Nederland en ook daarbuiten. De opleiding werkt samen met Stichting Warmonderhof, eigenaar van een boerderij en huisvesting voor zo’n 130 studenten. Zij worden hier op allerlei verschillende niveaus en in deel- of voltijd klaargestoomd voor een duurzame landbouwtoekomst. En dat is hard nodig, stelt Hendriks. ‘Want met de gangbare landbouw houden we onze aarde niet gezond.’

Ecologische ritmes

Voor de studenten van Aeres Warmonderhof staat ecologie centraal. Er wordt gewerkt vanuit ecologische ritmes en zeer goed gekeken naar de kwaliteit en behoeften van de bodem. Biologisch-dynamische landbouw -zo’n 10 procent van de totale agrarische sector in Nederland- doet daar nog een schepje bovenop. ‘Daar gaat het ook om spiritualiteit en de werking van de kosmos. Welke planeet heeft welke invloed op het gewas? En wat doet persoonlijke aandacht of meditatie bijvoorbeeld’, legt Hendriks uit. Deze vorm van antroposofische landbouw is nog jong. ‘Het ontstond rond 1920, maar de laatste jaren echt enorm in opkomst.’

Niet zo gek natuurlijk, met al die aandacht voor klimaatverandering en duurzaamheid. ‘Mensen raken meer en meer bewust van de gevolgen van ons handelen voor de aarde. Minister Carola Schouten van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit heeft daar ook een belangrijke rol in. Wat zij aan verandering in de landbouw in gang zet, is van een orde zoals de verandering die Sicco Mansholt in gang heeft gezet in de landbouwsector.’

Studenten stromen massaal in

Het gebruik van zware landbouwmachines, die grote hoeveelheden fossiele brandstoffen gebruiken en de massaproductie van voedsel; de wereld begrijpt volgens Hendriks steeds beter dat dat niet meer kan. ‘We zien dat in onze 2-jarige deeltijdopleiding heel goed terug. Het aantal aanmeldingen door volwassenen zonder agrarische achtergrond is explosief gestegen de laatste jaren.’ Al heeft de biologisch teelt op energiegebied ook nog veel te ontwikkelen, vindt Hendriks. ‘Biologische landbouw kan zeker niet voldaan achterover gaan hangen. Ook daar is op kringloopgebied nog veel aan te scherpen.’

Zijn studenten worden allemaal klaargestoomd voor een duurzame landbouwtoekomst. ‘Zij gaan bijdragen aan de drastische verandering die nodig is. Want als we zo doorgaan, degradeert de bodem steeds verder. Dat gebeurt in het buitenland, maar ook in Nederland. Wereldwijd gaat het bijna onvoorstelbare aantal van dertig voetbalvelden per minuut aan gezonde bodem verloren.’

Poldergrond beschadigd

De Flevolandse polders hadden ooit de gezondste bodem van Nederland, maar daar is volgens Hendriks steeds minder van over. ‘De rek is eruit, het is op weg de meest beschadigde, uitgeputte bodem van Nederland te worden. Kaarten die de bodemverdichting weergeven zijn in de Flevopolders grotendeels rood gekleurd. Omdat we er te snel en te intensief op hebben verbouwd en omdat het door zware landbouwmechanisatie is kapotgereden.’

Een duurzame landbouw vergt echter ook een omslag bij de consument, verzekert Hendriks. ‘We moeten bereid zijn substantieel meer te betalen voor voedsel en veel minder vlees te eten. En het werk van de boeren weer gaan waarderen. Dat kan de aarde helpen weer gezond te worden en te blijven.’

Debora Boomsma