POLDERHEMEL | Rare objecten

Emmeloord - In het heelal zijn veel buitenissige objecten te vinden. Een zo’n object is onlangs vastgesteld in het centrum van het enorme elliptische sterrenstelsel Holmberg 15A dat in het midden van de cluster Abell 85 ligt.

Aflevering 1238
14 AUGUSTUS – 21 AUGUSTUS
 

Verbijsterende massa

Nu is het zo dat in de centra van de meeste sterrenstelsels een superzwaar zwart gat te vinden is. Zwarte gaten zijn tot in het oneindige ineengestorte sterren of groepen sterren. Doorgaans hebben superzware zwarte gaten een massa tussen de 100.000 en 10 miljard zonsmassa’s. Maar het zwarte gat in Holmberg 15A slaat alles. Deze blijkt 40 miljard (!) zonsmassa’s te bevatten.
 
De gebeurtenissenhorizon van dit zwarte gat is zo ver uitgestrekt dat ons hele zonnestelsel binnen het zwarte gat zou passen. Een gebeurtenissenhorizon is de denkbeeldige schil rond het zwarte gat  waarbinnen zelfs licht niet kan ontsnappen vanwege de enorme zwaartekracht. Op de schil bedraagt de minimale snelheid om te ontsnappen de lichtsnelheid (bijna 300.000 kilometer per seconde). En niets kan sneller gaan dan het licht. Materiaal dat naar het zwarte gat toe valt wordt extreem samengeperst en daardoor enorm heet. Dat geeft veel straling.
 
Het sterrenstelsel Holmberg 15A is al 82 jaar bekend, maar de massa van het centrale zwarte gat pas sinds kort. Het stelsel is te vinden in sterrenbeeld Walvis op een afstand van 700 miljoen lichtjaar, gelukkig niet dichtbij.
 
Aan de hemel valt deze week te bekijken:
ZON- EN MAANTIJDEN (zaterdag 17 augustus)
Zon op: 06.22 uur; onder 21.00 uur.
Maan op: 22.08 uur; onder 09.08 uur (zondag).
 

Maan

 
De schijngestalte van onze wachter neemt eerst nog verder toe.  Op donderdag 15 augustus is het om 14.29 uur Volle Maan (geheel zichtbaar, sterrenbeeld Steenbok). Na donderdag neemt de schijngestalte weer af en verplaatst de maan zich naar de ochtendhemel.
 

Planeten

 
In de vroege morgen, voor de zon opkomt, is Mercurius laag in het oostnoordoosten te zien. Als het in de avond donker wordt staan Jupiter en Saturnus rond het zuiden. De twee reuzenplaneten zijn tot in de nanacht te zien. 
 

Meteoren

 
De rijke meteorenzwerm Perseïden produceert de eerste dagen nog behoorlijk veel meteoren. Maar de activiteit is afnemend.
René P. Elings 
tel. 0527-699142 / 06-51931417