Muizenplaag: de buikjes zitten vol met muis

Kuinre - Boer Jan Bouma (34) uit Kuinre hoeft de waterpomp maar een minuutje te laten werken en de muizen floepen één voor één omhoog uit zijn grasland. De muizenplaag teistert niet alleen honderden boeren in Friesland, ook in Kuinre hebben sommige agrariërs er flink last van. ‘Ik heb het nog nooit zo extreem meegemaakt.’

Kokmeeuwen die zich tegoed doen aan kilo’s muis. Het is niet alledaags. Maar de graslanden langs de Linde – in dit geval aan de Worstdijk – zijn door de muizenplaag veranderd in een bonanza, een smakelijke goudmijn voor tal van diersoorten. Buizerds, kraaien, meeuwen, ooievaars, ze zijn in grote getalen bij elkaar gekomen als was het een grote reünie. Muizen dienen als stapelvoedsel in de voedselketen, maar tegen de plaag die woekert in Friesland en de randen ervan, valt zelfs voor de meest hongerige jagers niet te eten. All you can eat op de vierkante meter.

Duizenden muizen per hectare. ‘Zeker wel’, zegt Jan. Op twee derde van zijn akkers krioelen de muizen rond, kilometers aan gangenstelsels gravend, knabbelend aan de wortels van het gras. Overal gaten met de doorsnee van een golfbal. Het aantal bruine vlekken op het grasland aan de Worstdijk is niet meer op twee handen te tellen. ‘Domweg kapot gevreten.’ Zo op het eerste oog is er overigens geen muis te bekennen. ‘Wacht maar even’, zegt Jan en hij draait de waterslang een kwartslag bij. Gestaag loopt het slootwater in het gangenstelsel. Nog geen minuut later komen de eerste kletsnatte veldmuizen naar boven gespurt. Een bizar gezicht dat nog het meest doet denken aan het kermisspelletje mollen slaan.

De ooievaars verderop verroeren zich overigens niet. ‘Hun buikjes zitten nu wel even vol met muis’, zegt Jan. Een grijns. Maar echt veel te lachen valt er niet. Bouma leeft van zijn melkveehouderij, die hij samen met vader Yze bestiert. Ze hebben zo’n 160 koeien en 90 hectare grond, waarvan twee derde dus is aangetast. Een schadepost van jewelste. Duizenden euro’s op z’n minst. ‘Bijzaaien kost 250 euro per hectare. Reken maar uit.’ De taferelen van nu doen denken aan die van 2015. Toen leed de firma Bouma 30.000 euro schade. Maar volgens vader Yze is de ellende nu nog groter. ‘Ik ben 35 jaar boer, maar dit heb ik nog nooit meegemaakt.’

Te droog

De explosie van muizen is voor vader en zoon eenvoudig te verklaren. Droogte. ‘De winter is te droog en niet koud genoeg’, zegt Yze. ‘En er valt te weinig regen. Nattigheid, daar houden muizen niet van’, vult Jan aan. Yze: ‘Echte winter, daar hopen we op. Veertien dagen vorst van tien graden’. Jan knikt. ‘Als de muis niet kapot gaat in de winter, dan kun je al snel problemen hebben.’ Veldmuizen planten zich in sneltreinvaart voort. In het voorjaar krijgt een vrouwtje gemiddeld zeven jongen, die vervolgens na een maand geslachtsrijp zijn en ook meedoen aan de razendsnelle familie-uitbreiding. Jan: ‘Ze zeggen wel eens: één muis in januari betekent honderd muizen in december’.

De familie muis is onderhand staatsvijand nummer één in de Kuinderpolder. Diverse boeren spuiten hun akkers vol met water om de muizen boven de grond te krijgen. ‘Een derde van de muizen verzuipt, een derde wordt opgevreten en de rest overleeft’, zegt Jan. Donderdagmiddag buiken de ooievaars en meeuwen overigens ontspannen uit in het zonnetje. Ze hebben net een zware lunch achter de kiezen. Even geen etenstijd. Vanavond weer. Voor de verandering staat er muis op het menu.