Stichting Veldleeuwerik stopt noodgedwongen

Emmeloord - Ja, het is spijtig dat het voorbij is. Maar, directeur Hedwig Boerrigter van de Stichting Veldleeuwerik uit Emmeloord is ook trots. ‘Op wat we allemaal hebben bereikt op het gebied van duurzaamheid in de landbouw’, vertelt ze.

De stichting stopt er na achttien jaar mee, per 1 januari. De reden? Een tekort aan deelnemende partners en daardoor een tekort aan inkomsten. ‘Ik zou het liever ook alleen over de inhoud van ons werk hebben, maar aan het einde van de streep draait het natuurlijk ook om geld’, zegt Boerrigter.

Stichting Veldleeuwerik is al achttien jaar een uniek kennisplatform van telers, afnemers, toeleveranciers, adviesorganisaties en belangenbehartigers uit heel Nederland. Samen werd hard gewerkt aan een toekomstbestendige voedselproductie. Binnen de sector vormen de aangesloten Veldleeuwerik-telers dan ook een netwerk van voorlopers in de verduurzaming van de grondgebonden open teelten, stelt de directeur.

Duurzaamheid eigen maken

Maar het doek is nu gevallen, erkent zij. ‘Je merkt dat onze partners duurzaamheid steeds meer eigen hebben gemaakt. En dan gaan ze het verder toch alleen doen. De afgelopen jaren haakten er steeds meer af. En wij zijn natuurlijk wel afhankelijk van hun bijdragen.’ Wel op een gek moment, vindt Boerrigter. Duurzaamheid is in zijn algemeenheid anno 2019 een hot item. ‘Het onderwerp is relevanter dan ooit. Zeker ook in de landbouw.’ Dat de stichting die achttien jaar geleden min of meer aan de wieg stond van verduurzaming in de landbouw nu moet afhaken, voelt dan ook wrang. Boerrigter: ‘Blijkbaar heeft alles een beperkte levensduur. Maar we willen niet alleen maar droevig zijn. We hebben namelijk dit thema wel op de kaart gezet en daar mogen we ook trots op zijn.’

Hogere opbrengsten

Volgens haar ligt er een dieper probleem ten grondslag aan de leegloop van deelnemers. ‘Wij hebben indertijd het Veldleeuwerik-certificaat ontwikkeld met de verwachting dat onafhankelijke borging zou leiden tot financiële meerwaarde voor duurzaam geproduceerde grondstoffen. Maar dat is nooit gelukt. In Nederland gaat de consument toch liever voor de laagste prijsgarantie. En dat is eigenlijk schandalig.’

Duurzaam telen an sich bespaart uiteindelijk financieel wel wat, maar dat duurt een paar jaar. ‘En als je begint dan kost het alleen maar geld. Daar haken veel boeren toch op af. Zeker zonder goede praktijkkennis en onafhankelijk advies.’

Netjes afronden

De directeur is blij dat ze nu nog alles financieel netjes kan afronden met de stichting. ‘Daardoor nemen we afscheid met een rechte rug. We kunnen aan al onze verplichtingen voldoen tot 1 januari.’ Zorgen heeft ze wel. ´Er komt zoveel af op boeren: bodem, klimaat, biodiversiteit en nu weer stikstof. Er wordt veel van ze gevraagd. Een praktijknetwerk waarin kennisdeling voorop staat is heel belangrijk. Samenwerking en goede begeleiding zijn daarbij cruciaal. Daarover ben ik momenteel in gesprek met het ministerie en de Brancheorganisatie Akkerbouw. Er zijn zelfs Kamervragen gesteld over wat er nu moet gebeuren met de erfenis van Veldleeuwerik. De minister gaat daarvoor deze week een verkenner benoemen. Die gaat met ons netwerk en ook met anderen in gesprek om te horen wat er nodig is.’

Een simpel antwoord op die vragen is er nog niet. Boerrigter: ‘Ik ga bij alle regiogroepen van de aangesloten boeren langs om te horen waar zij behoefte aan hebben. Wellicht kan er begeleiding voor hen komen op een andere manier.’ Aan de andere kant: ‘Die telers van ons hebben natuurlijk hun gedrag al veranderd richting continue verduurzaming, dat blijft wel. Maar voor heel veel andere boeren die nu met alle duurzaamheidsthema’s aan het werk willen? Daar ben ik meer bezorgd over.’ Een doorstart voor de stichting zit er volgens de directeur hoe dan ook niet in. ‘De huur is opgezegd, de ontslagen aangezegd. Daar kunnen we niet meer omheen.’

Debora Boomsma