POLDERHEMEL | Zwarte gaten

Emmeloord - Zwarte gaten zijn buitenissige objecten waarvan men altijd gedacht heeft dat ze alleen zeer ver weg worden gevonden. Recentelijk kwam hier verandering in.

Aflevering 1278
20 – 27 MEI
 

Drievoudig systeem met zwart gat

 
Astronomen van de Europese Zuidelijke Sterrenwacht ofwel ESO en andere instituten hebben een zwart gat gevonden dat veel dichterbij staat dan alle andere exemplaren. De afstand bedraagt ’slechts’ 1000 lichtjaren (geen zorg, dat is nog ontstellend ver). Het gevonden zwarte gat is lid van een drievoudig stersysteem dat onder de naam HR 6819 bekend staat. Het systeem is nog net met het blote oog te zien en staat op het zuidelijk halfrond, buiten het zicht van ons polderbewoners. Men vermoedt dat er nog veel meer van dit soort stersystemen zijn waarvan één der leden een zwart gat is. Het zal een kwestie van tijd zijn voordat deze worden gevonden. Het gevonden zwarte gat verraadde zich doordat een van de sterren van het stersysteem rond een onzichtbaar object draait. De andere ster draait in een wijde baan om de andere twee  heen.
 

Kometen

 
Komeet ATLAS is wegens zijn verval alleen nog in grotere kijkers waar te nemen. Hij verdwijnt ‘s avonds in de schemering. In vroege ochtend staat hij iets hoger in het noordoosten in sterrenbeeld Perseus (zie kaartje).
Komeet SWAN wordt ook al niet helder en bevindt zich tussen de sterrenbeelden Perseus en Voerman. Rond 1 juni zal de komeet dicht bij de heldere ster Capella (sterrenbeeld Voerman) staan. Dan is hij gemakkelijker te vinden. Een kijker is noodzakelijk.
 
Aan de hemel valt deze week te bekijken:
ZON- EN MAANTIJDEN (zaterdag 23 mei)
Zon op: 05.28 uur; onder 21.40 uur.
Maan op: 06.05 uur; onder 22.33 uur.
 

Maan

 
Vanwege Nieuwe Maan op vrijdag 22 mei om 19.39 uur (onzichtbaar, sterrenbeeld Stier) zal onze trouwe wachter deze week weinig te zien zijn. In de loop van het weekeinde wordt de maan weer zichtbaar aan de westelijke avondhemel als een smalle sikkel.
 

Planeten

We kunnen ‘s avonds de opvallende Venus niet lang meer zien aan de noordwestelijke hemel. Ze gaat rond 23.30 uur al onder. Ze is iets minder helder geworden door de zeer smalle schijngestalte, een ragfijne sikkel. In een kijker zien we dat Venus voor ongeveer 5 procent verlicht is. Ze staat rond 46 miljoen kilometer van de aarde. De schijngestalte is met een verrekijker al goed te zien. Binnen ruim een week verdwijnt Venus uit het zicht, wanneer zij tussen zon en aarde door beweegt. Het komt niet tot een overgang over de zon.
 
Ook is Mercurius laag in het noordwesten te zien. Op vrijdag 22 mei zien we een samenstand van Venus met Mercurius. Aan de ochtendhemel zijn nog steeds de planeten Mars, Saturnus en Jupiter in het zuidoosten tot zuiden rond sterrenbeeld Steenbok te zien vanaf rond 3,5 uren voor zonsopgang (als Jupiter opkomt, snel gevolgd door Saturnus). Mars wint langzaam aan helderheid terwijl de planeet de aarde nadert. Hij loopt weg van Jupiter en Saturnus en is inmiddels in sterrenbeeld Waterman aangeland. Bij het licht worden staat de planeet in het zuidoosten.
 
René P. Elings, tel. 0527-699142