OMDENKEN | EB

Sinds 26 juli is de “Kunstwandeling EB” op het Werelderfgoed Schokland geopend. 15 kunstenaars laten in de openlucht hun inspiratie en creatie zien met betrekking tot het thema EB, dat er nu de status quo is.

Op de routekaart, verkrijgbaar in het museum, staat een toelichting op wat de kunstenaars proberen te verbeelden. Het helpt om het kunstwerk te doorgronden. Iedere bezoeker zal met andere, eigen beelden en gedachten de wandeling weer verlaten. Bij mij kristalliseert aan de hand van een paar thema’s de volgende lijn zich uit.

Maakbaarheid

De maakbaarheid van ons land als eerste. Weet je Hidde, buitenlanders verwoorden het vaak als volgt; “God schiep de aarde, maar de Nederlanders schiepen Nederland”. Deze metafoor typeert het gevecht van de Nederlander tegen het water voor veiligheid en landwinning. Een strijd die tot vandaag voort duurt. Polderbewoners weten dat. Schokland is er een voorbeeld van. Het enige droge eiland in de wereld, waar de vloed niet meer heerst omdat we dat zo gemaakt hebben. Door aanleg van de afsluitdijk wordt de Zuiderzee, IJsselmeer en ontstaat veiligheid en landwinning voor voedselproductie.

Veel van wat je maakt zul je moeten beheren. Vanuit het waterbeheer zijn we daaraan gewend, Hidde. Bij voorrang moet veiligheid georganiseerd worden. Dat kan alleen door samen te werken. In de geschiedenis hebben we dat door schade en schande geleerd. De uitspraak; ”de ziel van ons volk is door het water gevormd” refereert daaraan. Ons “polderen” ontstaat erdoor. Samenwerken is op veel meer terreinen de oplossing. De gezondheidszorg toont dat momenteel overduidelijk.

Beheersen

Beheren wordt nogal eens verward met beheersen. Beide woorden komen ook in de kunstwandeling voor maar hebben wel een verschillende betekenis. Beheersen verondersteld een alomvattende macht om iets naar je hand te zetten. En die macht hebben we niet, Hidde. Beheren kan slechts binnen de aanwezige natuurlijke, culturele en sociale kaders.

Dat brengt me bij het thema, balans. Zelf noem ik het liever evenwicht. Evenwicht ontstaat als we het ritme van veranderingen niet ongecontroleerd zijn gang laten gaan. Gezien vanuit eb en vloed is dat op Schokland duidelijk herkenbaar. Een aantal kunstenaars wijst ons erop dat het breder aanwezig is. Zowel maatschappelijk en persoonlijk is controle krijgen op het ritme van verandering het anker om in evenwicht te blijven. Vrij vertaald met woorden van de kunstenaars: de dynamiek van de controle, nodigt ons uit op een andere manier te kijken naar ons bestaan op aarde en onze omgang met elkaar, leven we met of tegen het ritme, eb is een tijdelijke toestand waarin we ons hervinden maar is er ook sprake van vooruitgang? Dat is de fascinatie van balans.

Inspiratie

De kunstwandeling is niet alleen een wandeling langs kunstwerken. Het is een uitnodiging om de inspiratie van de kunstenaars op je in te laten werken. Voor mij is dat: probeer grip te krijgen op het ritme van verandering zodat je in evenwicht kunt blijven. Is dat iets anders dan duurzaamheid?

Henk Tiesinga