POLDERHEMEL | Ammoniak rond de evenaar

Emmeloord - Betreffende de dynamische atmosfeer van Jupiter is altijd de vraag blijven staan waarom er veel ammoniak rond de evenaar wordt waargenomen en elders veel minder. Nieuwe resultaten van Jupitersonde Juno lichten een tip van de sluier op.

Aflevering 1290
12 AUGUSTUS – 19 AUGUSTUS
 

Ammoniakrijke hagel  

 
Rond de evenaar komen op een diepte van 50 kilometer onder het wolkendek veel krachtige onweersbuien voor waar zeer sterke opwaartse stromingen ijskristallen (water) uit de diepte omhoog voeren die in contact komen met ammoniak. Op die diepte ligt de temperatuur rond 0 graden Celsius. Doordat de ijskristallen in contact komen met ammoniak smelten ze weer (ammoniak werkt als antivries) maar worden verder omhoog gevoerd. Op grotere hoogte kunnen de halfgesmolten ijskristallen weer dienen als groeikernen voor een apart soort ammoniakhoudende hagel.
 
Hoger in de atmosfeer ligt de temperatuur rond -66 graden Celsius. Als de hagel zwaar genoeg is geworden valt hij weer de diepte in en neemt het gebonden ammoniak mee. In de diepte verdampen de kristallen weer. Dit gebeurt vooral buiten de zone rond de evenaar. Zo is er boven de evenaar veel ammoniak waarneembaar en buiten de evenaarszone weinig. Ook heeft Juno lichte onweersactiviteit op grote hoogte in de atmosfeer (boven de evenaar) gevonden.
 
Daarvoor is het noodzakelijk dat daar waterdruppeltjes zijn, wat bij de daar heersende temperaturen normaliter onmogelijk is. Maar door de ammoniak in de druppeltjes kunnen deze vloeibaar blijven en voor de waargenomen onweersactiviteit zorgen. Het onweer op grote hoogte is vanaf de aarde niet waarneembaar, daar de kleine bliksemschichten niet genoeg radiostraling opwekken om op aarde opgemerkt te worden. De zware bliksems op grotere diepte wekken wel genoeg radiostraling op voor detectie vanaf de aarde.
 

Aan de hemel valt deze week te bekijken:

 
ZON- EN MAANTIJDEN (zaterdag 15 augustus)
Zon op: 06.20 uur; onder 21.02 uur.
Maan op: 01.43 uur; onder 19.03 uur.
 
MAAN – Onze natuurlijke satelliet zullen we deze week niet zoveel te zien krijgen. Op woensdag 19 augustus is het namelijk om 04.42 uur Nieuwe Maan (onzichtbaar, sterrenbeeld Leeuw). Rond deze dag is de maan helemaal niet vindbaar. Maar enige dagen later is hij weer aan de westelijke avondhemel te zien als een smalle sikkel.
 
PLANETEN – Jupiter en Saturnus verschijnen in het zuidzuidoosten als het donker wordt. Ze zijn dan al ruim boven de horizon. Mars wordt later (23.00 uur) zichtbaar in het oosten en wint nog langzaam aan helderheid terwijl de planeet de aarde nadert. Hij staat in sterrenbeeld Vissen. Momenteel staat Mars op 85 miljoen kilometer van de aarde. Bij het aanbreken van de dag staat de planeet hoog in het zuiden. Rond 02.34 uur verschijnt de heldere Venus als een ’morgenster’ in het noordoosten.
 

Meteoren

 
Zowel de Alfa-Capricorniden zwerm als de Delta-Aquariden-Zuid zwerm zijn nog te zien. De activiteit neemt verder af. Rond 02.00 uur lijken de meteoren ruwweg uit het zuiden te komen. Verder zijn nu ook de Perseïden actief. Het betreft een rijke zwerm met nalichtende sporen die uit de richting van sterrenbeeld Perseus lijkt te komen. Helaas valt het maximum met 100 meteoren per uur op  12 augustus overdag. Maar in de avond ervoor en erna zijn er nog heel wat te zien.
René P. Elings, tel. 0527-699142