Sloop van Paspartoe maakt emoties los

Emmeloord – De aanstaande sloop van het gebouw Paspartoe aan de Noordzijde in Emmeloord maakt veel emoties los. De eerste kerk van Emmeloord slopen is ongepast, maar ook de fysieke herinnering aan het sociaal jongerenwerk wegvagen doet velen pijn.

‘Dit gaat mij zeer aan het hart. Heel veel mensen realiseren zich niet dat dit de eerste kerk in de Noordoostpolder is’, reageert Henk Duijff uit Emmeloord. ‘Zelfs de raadsleden beseffen niet dat dit historische pand vroeger een kerk is geweest en zij zullen dus de sloopvergunning zonder protest verlenen, vrees ik’

RK-kerk

De rooms katholieke kerk werd ontwerpen door architect Froger en was bij de oplevering in 1951 al te klein voor de groeiende parochie. Tot 1956 was de kerk in gebruik. Daarna kreeg het als bestemming parochiehuis en later werd het cultureel jongerencentrum Paspartoe. In 2008 kocht zorgorganisatie Triade uit Lelystad het pand en die partij wil er nu een appartementengebouw van maken waar jongeren met een beperking kunnen wonen.

Om aan de sentimentele gevoelens tegemoet te komen wordt de herbouw in de stijl van het karakteristieke gebouw gehouden, de zogenaamde Delftse school. Het pand is te verouderd en in een technisch te slechte staat om te verbouwen tot appartementencomplex, laat Triade weten. En hoewel Paspartoe een van de oudste gebouwen van Emmeloord is, een beschermde gemeentelijke monumentenstatus heeft het pand niet.

Als alles volgens bouwplan verloopt wordt binnenkort op het gemeentehuis de sloopvergunning afgegeven en kan nog voor de zomer het gebouw tegen de vlakte. De verwachting is dat de bouw na de zomervakantie van start gaat.

Social barkeeper

Ook vroegere bezoekers van jongerencentrum waren verbaasd toen ze lazen dat hun plekje dat in de jaren ’80 als een tweede huiskamer voelde uit het straatbeeld verdwijnt. ‘En dat vaste groepje is hecht’, zegt de 64-jarige Jan Gaastra, die in 1980 als ‘social barkeeper’ aan het werk ging bij Paspartoe, waar toen Jan Verbeek de leiding had. ‘Ik kreeg appjes uit Emmeloord van ‘Jan vind je dit niet zonde?’ Tuurlijk het was zo’n mooie zaal en er zit zo’n goed podium in’, reageert Gaastra die sinds 1990 in Leeuwarden een bedrijf in licht en geluid heeft en grote publieksevenementen verzorgt, zoals het bevrijdingsfestival en De Reuzen naar Culturele Hoofdstad Leeuwarden haalde.

Ondanks de coronacrisis en het ‘evenementenloos tijdperk’ heeft hij het druk, maar dan wel met de organisatie van verplaatsingen van evenementen. ‘Veel regelen voor evenementen, maar voor het eerst sinds jaren heb ik al een jaar lang de weekenden vrij. Dat is uniek en wel leuk.’

Herman Brood

Jan Gaastra is in Amsterdam geborenen en kwam in 1961 met zijn ouders naar Marknesse waar zijn vader een radio- en tv-zaak begon. Pa was niet zo technisch maar Jan des te meer. Hij regelde als 14-jarige al het licht bij concerten van The Byrds. Op 18-jarige leeftijd ging hij in Emmeloord wonen en trok hij als geluid- en lichttechnicus op met met bands van onder andere Herman Brood en Harry Muskee.

‘In 1980 zag ik in De Noordoostpolder een advertentie voor een ‘social barkeeper’ bij Paspartoe staan. Ik dacht dat is iets voor mij. Juist in dat jaar werd mijn toenmalige vrouw hoofd van De Klos. Ik had geen opleiding voor sociaal werk, maar de opzet van mijn baan was om van onderop contact met de jongeren te krijgen. Ik was er op mijn plek. Er kwamen veel randgroepjongeren naar Paspartoe, die ook als vrijwilliger meehielpen bij de concerten. Een hechte groep van wel 50 jongeren, voor velen was Paspartoe hun tweede huiskamer.’

Poppodium

De oude kerkzaal was een prachtige concertzaal, waar menig poppodium in Nederland jaloers op was. ‘We hadden echt een bruisend centrum met het Fries Filmhuis, het politiek café, de peuterspeelzaal en kinderwerk voor kinderen van 8 tot 13 jaar. Ik was dag en nacht aan het werk. Ik stond achter de bar, maar was ook programmeur. We haalden grote namen naar Emmeloord, zoals Herman Brood, Frank Boeijen en het Klein Orkest om er een paar te noemen. Dan hadden we 550 man in de zaal.’

‘Het was een mooie tijd, maar ook zwaar omdat je met veel randgroepjongeren werkte. Je hoorde naar hun heftige verhalen. Ik was altijd een luisterend oor ook als ik ze in de stad tegenkwam. Het is een verrijking van je leven.’ Hij herinnert zich ook de fietslessen voor vrouwen en meisjes uit het AZC. ‘De 25 fietsen waren gesponsord door rijwielzaken. Het werd landelijk nieuws. En ook mijn moeder heeft nog achter de bar gestaan in Paspartoe, op de avonden dat er gesjoeld werd.’

Toen Gaastra in 1989 in Leeuwarden Gigs Support, een groot PA-bedrijf, over kon nemen verhuisde hij naar Leeuwarden. In al die dertig jaar evenementen en festivals heeft hij het werk bij Paspartoe altijd meegedragen. ‘Die sociaal maatschappelijke functie was heel belangrijk. De bezuinigingen en sloop daarvan is in de jaren ’80 al begonnen. Toch is het werk onmisbaar, dat zie je nu ook. De jongeren moeten iets doen, een plek hebben. Voor Schalen Schaaf in Leeuwarden heb ik daarom nu een plan ingediend om deze zaal te behouden voor popconcerten met daarbij een sociaal maatschappelijke functie.’ De formule van het verloren Paspartoe in Emmeloord met haar ‘social barkeeper’ straks terug in Leeuwarden?

Cees Walinga