POLDERHEMEL

Aflevering 1195

23 oktober

Ruimtetelescoop Hubble kampt met problemen en draait nu in ‘veilige modus’. Dit toestel heeft inmiddels al enorm veel gedetailleerde beelden van het heelal gemaakt.

Gyroscopen defect

Een aantal gyroscopen aan boord van de Hubble zijn defect geraakt. Deze instrumenten verzorgen de precieze standregeling van de telescoop. De Hubble heeft minimaal drie gyroscopen nodig om een precieze standregeling te kunnen garanderen. Er zijn echter nog maar twee goed werkende gyroscopen aanwezig. Omdat de telescoop in een vrij hoge baan om de aarde draait, is een reparatiemissie een zeer kostbare zaak. Voorheen werd de Space Shuttle hiervoor ingezet, maar dat ruimtevaartuig is met pensioen. De Hubble heeft zes gyroscopen, drie oudere en drie vrij nieuwe. Alle oudere exemplaren zijn inmiddels defect. Een van de nieuwere geeft al direct problemen. Men probeert vanaf de aarde de protesterende gyroscoop weer aan het werk te krijgen. Pas als het nieuwe ruimtevaartuig Orion in gebruik wordt genomen kunnen er weer reparatiemissies worden uitgevoerd. Als de protesterende gyro niet aan het werk komt, dan zal de Hubble bepaalde waarnemingen niet meer kunnen uitvoeren, omdat daar een precieze standregeling voor nodig is.

Aan de hemel valt deze week te bekijken:

ZON- EN MAANTIJDEN (zaterdag 20 oktober)

Zon op: 08.12 uur; onder 18.32 uur.

Maan op: 17.29 uur; onder 04.00 uur (zondag).

MAAN – Vandaag is de maan om 20.02 uur in de schijngestalte van Eerste Kwartier (half, sterrenbeeld Boogschutter) Hij staat laag aan de hemel, tussen de planeten Mars en Saturnus in. De schijngestalte groeit verder aan. Deze wordt in deze periode net niet helemaal vol.

PLANETEN – Als het donker wordt zien we van zuidzuidoost tot zuidwest laag aan de hemel drie planeten: Mars, Saturnus en Jupiter. Deze laatste verdwijnt binnenkort in de avondschemering. Mars is nog redelijk helder; hij staat op 103 miljoen kilometer van de aarde. De helderheid zal in de komende tijd verder afnemen. Hij gaat rond 01.00 uur in het zuidwesten onder;; Saturnus rond 22.00 uur in het zuidwesten en Jupiter rond 19.40 uur in het westzuidwesten .

Meteoren

Af en toe zal er een oranje meteoor te zien zijn. Het is meestal een Tauride (uit de richting van sterrenbeeld Stier), vrij langzaam (29 kilometer per seconde). Er is een kans op een vuurbol. Ook de Orioniden, uit de richting van sterrenbeeld Orion, zijn actief. Deze zijn veel sneller: 66 kilometer per seconde en ze vertonen nalichtende sporen. Op 21 oktober wordt rond 20.00 uur het maximum verwacht: 15 meteoren per uur. Sterrenbeeld Orion is dan nog onder de horizon. Kijk in de vroege ochtend (van 5 tot 7 uur); sterrenbeeld Orion staat dan nabij het zuiden.

René P. Elings

e-mail: rpelings@hotmail.com.