POLDERHEMEL | Rode dwergster

Aflevering 1206

2 – 9 JANUARI

Een Brits astronomenteam heeft bij een jonge rode dwergster (NGTS J121939.5-355557) op 685 lichtjaar van de aarde een zeer felle uitbarsting waargenomen.

Ongewoon sterk

De uitbarsting, een sterrenvlam, was ongewoon sterk, wel 10.000 maal zo sterk als de grootste uitbarsting die op onze zon is waargenomen. De rode dwergster is ongeveer 2 miljoen jaar oud, zeer jeugdig in astronomische termen. Bij zo’n uitbarsting kan de temperatuur op het steroppervlak ter plaatse wel oplopen tot rond 10.000 graden. De ster, die eerst geheel rood was, is dan tijdelijk gedeeltelijk wit. Er komt allerlei soorten elektromagnetische straling vrij: van infrarood tot röntgen- en gammastraling. De uitbarsting is sterk genoeg om een krachtige invloed te hebben op de materieschijf die vaak rond dergelijke sterren is te vinden. Die invloed kan helpen bij de vorming van planeten. Voor levende materiële wezens in de buurt is zo’n uitbarsting fataal. Dergelijke uitbarstingen worden veroorzaakt door een herschikking van het magnetisch veld van de ster.

Aan de hemel valt deze week te bekijken:

ZON- EN MAANTIJDEN (zaterdag 5 januari)

Zon op: 08.48 uur; onder 16.37 uur.

Maan op: 08.10 uur; onder 16.15 uur.

Maan

Deze week krijgen we de maan niet veel te zien. Op zondag 6 januari is het namelijk om 02.28 uur Nieuwe Maan (onzichtbaar, sterrenbeeld Boogschutter). In de loop van de volgende week verschijnt de maan aan het einde van de middag weer in het zuidwesten.

Planeten

Kort voor de zon opkomt zien er twee planeten te zien in het oosten: Jupiter (laag) en Venus. De laatste is veruit het helderst. Vroeg in de avond zien we Mars in het zuiden. Mars is nog redelijk helder, even helder als de helderste sterren. Hij valt op door de oranje kleur. Mars gaat tegen middernacht in het zuidwesten onder. De afstand tot de aarde is al opgelopen tot 195 miljoen kilometer. De planeet komt geleidelijk steeds hoger aan de hemel.

Meteoren

De meteorenzwerm Boötiden piekt op 3 januari rond 21.00 uur: rond de 120 meteoren per uur. Het vluchtpunt staat dan pal laag in het noorden. We zullen de meteoren dan van noord naar zuid langs de hemel zien strijken. In de vroege ochtenduren komen de meteoren (nog steeds veel) uit het oosten. Het vluchtpunt is dan hoog in het oosten te vinden.

René P. Elings

tel. 0527-699142 / 06-51931417; e-mail: rpelings@hotmail.com.