POLDERHEMEL | Ceres

Emmeloord - Aflevering 1049

16 DECEMBER – 23 DECEMBER Het raadsel van de helderwitte plekken op de planetoïde Ceres is zoals het nu lijkt, opgelost. Het blijken plekken sulfaatzout te zijn. Er zijn er honderden waargenomen. Nieuw vraagstuk Ceres Er is wel een nieuw vraagstuk bijgekomen. De rest van het oppervlak van Ceres is rijk aan mineralen die eigenlijk niet in de planetoïdengordel thuis horen. En Ceres maakt deel uit van deze gordel. Dit is uit de metingen van de sonde Dawn die rond Ceres draait, naar voren gekomen. Door Dawn werd bekend dat de helderwitte plekken op Ceres uit waterhoudend magnesiumsulfaat bestaan. Volgens de bij project Dawn betrokken wetenschappers zijn deze witte plekken overblijfselen waar zout waterijs is gesublimeerd (verdampt zonder smelten). Normaliter bevindt dit materiaal zich onder het zwarte oppervlak van Ceres, maar door inslagen van meteorieten is het hier en daar bloot komen te liggen. In de grote krater Occator (met de helderste plekken) heeft men mogelijk het sublimatieproces waargenomen. Bij zonsopkomst ter plekke heeft men een ijle nevel van stof- en ijsdeeltjes gezien. Mogelijk zijn deze deeltjes opgetild door uit de bodem ontsnappende waterdamp. Bij een tweede onderzoek naar aanleiding van de Dawn-metingen is bepaald dat het oppervlak van Ceres rijk is aan ammoniakrijke kleimineralen. Maar op de huidige plek van Ceres is het te warm voor ammoniakijs en kunnen zich niet gemakkelijk ammoniakrijke mineralen vormen. Daaruit volgt dat de herkomst van Ceres niet in de planetoïdengordel ligt, maar in de buitenregionen van ons zonnestelsel, voorbij de baan van Neptunus. Ook zou het kunnen dat er voor de vorming van Ceres materiaal uit die regionen in de planetoïdengordel is terechtgekomen; bijvoorbeeld door kometen. Er is dus meer onderzoek nodig. Aan de hemel valt deze week te bekijken: ZON- EN MAANTIJDEN (zaterdag 19 december) Zon op: 08.45 uur; onder 16.23 uur. Maan op: 13.07 uur; onder 02.13 uur (zondag). MAAN – Onze wachter wordt weer beter zichtbaar. De schijngestalte neemt deze week verder toe. Op vrijdag 18 december komt de maan om 16.14 uur in de schijngestalte van Eerste Kwartier (half, sterrenbeeld Vissen). Hij staat dan in het zuidoosten. PLANETEN – In de vroege ochtend  zijn  Venus, Mars en Jupiter middelhoog in het zuidoosten tot zuiden te zien in en nabij sterrenbeeld Maagd. Wie een telescoop heeft kan de schijngestalte van Venus, het zeer kleine schijfje van Mars en Jupiter met wolkenbanden en vier manen zien. Die manen zijn al met een verrekijker waarneembaar. Meteoren De actieve Geminiden zijn voorbij. Deze week zijn er alleen enkele Urside-meteoren te zien. Ze lijken uit de richting van sterrenbeeld Kleine Beer te komen, nabij de Poolster. Het hoogtepunt in de activiteit is op 23 december: maximaal 10 stuks per uur. Helaas stoort het maanlicht. Meer info: Rene P. Elings, tel. 0527-699142 / 06-51931417; e-mail: rpelings@hotmail.com.