polderhemel | Tuimelende Plutomanen

Emmeloord - Aflevering 1023, 10 - 17 juni 2015

Ruimtesonde New Horizons is nu Pluto zo dicht genaderd dat er bijzonderheden worden ontdekt die voorheen onbekend waren. Zelfs met de Hubble-ruimtetelescoop zijn die bijzonderheden onzichtbaar.

Chaotische rotatie

Via de Hubble was al bekend dat Pluto naast Charon nog vier kleine manen heeft. Door New Horizons is nu bekend dat deze vier chaotisch rondtuimelen, een eigenschap die voorheen onbekend was. De chaotische rotatie wordt door het dynamische zwaartekrachtsveld van Pluto en Charon gezamenlijk veroorzaakt. Nog een bijzonderheid is dat maantje Kerberus gitzwart is, terwijl de overige hemellichamen in het Plutostelsel wit als zand zijn. Hoe dit opmerkelijke verschil komt zal mogelijk pas duidelijk worden als de Plutosonde door het stelsel vliegt. Ook blijken de synodische omloopstijden van de manen een bepaalde vaste onderlinge verhouding te hebben. De synodische omloopstijd is de tijd die verstrijkt tussen de momenten waarop een tweetal manen elkaar aan dezelfde kant van de planeet passeert. Nu blijkt de synodische omlooptijd van Styx en Hydra vrijwel precies 1,5 maal de synodische omlooptijd van Nix en Hydra. Nix, Styx en Hydra zijn zo dus met vaste verhoudingen aan elkaar verbonden. Deze eigenschap stabiliseert de banen en voorkomt dat de maantjes met elkaar in botsing komen. Ook bij drie van de vier grote manen van Jupiter zien we iets vergelijkbaars optreden.

Aan de hemel valt deze week te bekijken:

ZON- EN MAANTIJDEN (zaterdag 13 juni) Zon op: 05.13 uur; onder 22.02 uur. Maan op: 03.32 uur; onder 18.18 uur. MAAN – De schijngestalte van onze wachter neemt verder af. De maan wordt veel minder zichtbaar. Op dinsdag 16 juni is het om 16.05 uur Nieuwe Maan (onzichtbaar, sterrenbeeld Stier). De maan is voordien natuurlijk alleen 's ochtends te bewonderen. PLANETEN – Kort na zonsondergang zijn de heldere Jupiter en de stralende Venus prima in het westen te zien tot na middernacht. Ze 'kruipen' naar elkaar toe; een samenstand is op handen. Bij het invallen van de duisternis verschijnt Saturnus laag in het zuidzuidoosten. Doordat de zon niet ver onder de horizon gaat zijn kunstmatige satellieten goed te zien als traag bewegende 'sterren'; niet te verwarren met meteoren, die veel sneller bewegen. Het wordt 's nachts niet geheel donker meer doordat de zon minder dan 16 graden onder de horizon komt. René Elings Meer info: R.P. Elings, tel. 0527-699142 / 06-51931417; e-mail: rpelings@hotmail.com