Polderhemel | 'Foute maan' op sinterklaaspapier

EMMELOORD - Polderhemel is de wekelijkse astronomische column van Emmeloorder René Elings.

Aflevering 841, 29 november – 6 december Nu het voor de meeste Nederlanders bijna tijd voor Sinterklaas is kan het leuk zijn even stil te staan bij sommige illustraties die op sinterklaaspapier staan. Heel vaak staat daar een afbeelding op van de maan die door de bomen schijnt. 'Foute' maan Een belangrijk onderdeel van het gebeuren is de pakjesavond op 5 december. De Groningse sterrenkundeprofessor Peter Barthel heeft twee weken onderzoek gedaan naar de illustraties op sinterklaaspapier en in kinderboeken met de halve maan of maansikkel die door de bomen schijnt erin. Scherpzinnig merkte hij op dat de maan vaak verkeerd wordt afgebeeld, namelijk een ochtendmaan (Laatste Kwartier) in plaats van de gebruikelijke avondmaan (Eerste Kwartier). Dat is dus niet in overeenstemming met 'pakjesavond'. We hebben namelijk geen 'pakjesochtend'. Ook de Amerikanen gaan met hun Santa Claus-illustraties weleens de mist in. Het onderzoek van de professor toont aan dat de illustrator van de 'foute' afbeeldingen er geen notie van heeft hoe maanfasen ontstaan en dat ook niet wil weten. De professor vindt zijn onderzoek-met-een-knipoog als hierdoor meer mensen het verband tussen maanfasen en de stand van de zon ten opzichte van de maan begrijpen, absoluut de moeite waard. Contact Phobos-Grunt deels hersteld Vorige week dinsdag heeft het Europese ruimteagentschap ESA voor het eerst weer signalen opgepikt van de verloren gewaande ruimteverkenner Phobos-Grunt. Sindsdien is er onregelmatige communicatie met de sonde. Het contact lukt niet steeds omdat vermoedelijk enige antennes op de sonde onklaar zijn. Maar er gloort dus weer een sprankje hoop op redding van de missie. Aan de hemel valt deze week te bekijken: MAAN – De maan is aan de avondhemel verschenen en de schijngestalte groeit aan. Op vrijdag 2 december komt de maan om 10.52 uur in de schijngestalte van Eerste Kwartier (half, sterrenbeeld Waterman). Ook op pakjesavond is er nog steeds een 'avondmaan'. PLANETEN – Als het donker wordt staat Jupiter in het oostzuidoosten en is verder tot de vroege ochtend waarneembaar als een zeer helder lichtpunt. Verder is na middernacht ook Mars in het oostnoordoosten te zien onderin sterrenbeeld Leeuw. Tegen het ochtendgloren staat Saturnus in het zuidoosten in sterrenbeeld Maagd. Hij is wat minder helder dan Mars. Meer info: R.P. Elings, tel. 0527-699142 / 06-51931417; e-mail: rpelings@planet.nl of fax 0842-114477.