polderhemel | 'Nieuw' sterrenstelsel helder als 300 biljoen zonnen

Emmeloord - Aflevering 1021, 27 mei - 3 juni 2015

Naarmate men verder speurt met steeds krachtiger telescopen komen er steeds meer ontzaginboezemende objecten tevoorschijn. Zo is er een verbijsterend helder sterrenstelsel gevonden in de verste regionen van het ons bekende heelal.

Helder als 300 biljoen zonnen

Met behulp van de Amerikaanse infraroodsatelliet WISE heeft men het extreem heldere sterrenstelsel opgespoord. Door de enorme afstand van 12,5 miljard lichtjaar snelt het stelsel met hoge snelheid van ons weg en is zijn de golflengten van zijn licht verschoven tot in het infrarood. Het heelal dijt immers uit. Het sterrenstelsel is geregistreerd als WISE J224607.57-052635.0. Met een lichtsterkte van 300 biljoen van onze zonnen is dit verreweg het helderste object dat tot nu toe bekend is. Hoe komt dit stelsel aan deze verbijsterende helderheid? Waarschijnlijk gaat in zijn kern een enorm zwart gat schuil dat grote hoeveelheden gas opslokt. Het gas verzamelt zich eerst in een miljoenen graden hete schijf rond het zwarte gat. Hier komt de enorme lichtsterkte vandaan. De felle straling uit het centrum wordt geabsorbeerd door stofwolken in de omgeving die daardoor infrarode straling gaan uitstralen. Wat een gigantische energieproductie! Waarschijnlijk is het centrale zwarte gat in dit stelsel miljarden zonsmassa's zwaar. Men weet nog niet hoe zo'n zwaar zwart gat al in de begintijd van ons heelal (12,5 miljard jaar geleden) kon ontstaan. Hoe verder men het heelal in kijkt, des te verder kijkt men in het verleden.

Aan de hemel valt deze week te bekijken:

ZON- EN MAANTIJDEN (zaterdag 30 mei) Zon op: 05.21 uur; onder 21.48 uur. Maan op: 18.10 uur; onder 04.28 uur (zondag). MAAN – De schijngestalte van onze wachter neemt deze week verder toe. Op dinsdag 2 juni is het om 04.20 uur Volle Maan (vol, sterrenbeeld Schorpioen). PLANETEN – Kort na zonsondergang zijn de heldere Jupiter en de stralende Venus prima in het westen te zien tot na middernacht. In de vollemaansnacht (2 juni) is Saturnus dicht bij de maan te vinden. Bij het invallen van de duisternis verschijnt Saturnus laag in het zuidoosten. Doordat de zon niet ver onder de horizon komt zijn kunstmatige satellieten goed te zien als bewegende 'sterren'. René Elings Meer info: R.P. Elings, tel. 0527-699142 / 06-51931417; e-mail: rpelings@hotmail.com.