Waterschap en gemeente Urk pakken blauwalg structureel aan

Urk - Waterschap Zuiderzeeland en de gemeente Urk zetten deze zomer gezamenlijk maatregelen in om de waterkwaliteit te verbeteren en blauwalg tegen te gaan.

Sterke waterkwaliteitsproblemen door blauwalg uit het IJsselmeer en riooloverstorten op Urk kwamen in de afgelopen jaren regelmatig voor. In zeer warme zomers uitte dit zich in dichte kroosdekken, lokale vissterfte en stankoverlast. De maatregelen om blauwalg tegen te gaan zijn het resultaat van verschillende onderzoeken die in de afgelopen periode hebben plaatsgevonden.

Maatregel 1: Hevel Urk sluiten bij hoge blauwalgconcentraties op het IJsselmeer

Urk ligt hoger dan het omliggende gebied. Het oppervlaktewater op Urk heeft daardoor de neiging van het voormalig eiland af te stromen. Om een goed waterpeil op Urk te behouden, laat het waterschap via een hevel water vanaf het IJsselmeer in. Echter, in de zomer ontstaat giftige en stank veroorzakende blauwalg in het IJsselmeer. Met het inlaten van het IJsselmeerwater komt deze blauwalg mee. Onder warme zomerse omstandigheden en in voedselrijk water kan deze blauwalg zich explosief verder ontwikkelen en stinkende giftige drijflagen vormen. Om dit te voorkomen heeft het waterschap dit voorjaar onderzocht wat het effect is als de hevel bij hoge blauwalgconcentraties in het IJsselmeer circa twee weken gesloten wordt. Uit het onderzoek is gebleken dat in een beperkt deel (circa 6 procent) van het stedelijk water een duidelijke, maar acceptabele waterstandsverlaging optreedt bij het dichtzetten van de hevel. Kwelwater (dat uit de bodem omhoog komt) en hoge grondwaterstanden voeden het water in de singels en temperen daarmee de effecten van het sluiten van de hevel op het waterpeil op Urk. Deze maatregel geldt niet voor de wateraanvoer via ‘hevel Watervalletje’, omdat deze wateraanvoer noodzakelijk is voor de landbouw. Dit betekent dat in het natuurspeelbos nog steeds problemen met blauwalg kunnen optreden.

Maatregel 2: Zuiveren van het IJsselmeerwater door waterplanten

Het waterschap zal de bodem in de waterpartijen rondom de Paardensingel minder gaan maaien (maximaal één maal per jaar). Door minder te maaien kunnen waterplanten zich beter ontwikkelen. De planten zullen dan meer voedingstoffen uit het water opnemen waardoor er minder voedingstoffen voor de blauwalgen beschikbaar zullen zijn. Er is hoop dat de blauwalg zich daardoor minder explosief zal ontwikkelen. Het gehele achterliggende gebied heeft hier baat bij. Als de waterbodem te dicht begroeid raakt voor waterrecreatie, zal het waterschap lokaal beperkt maaien.

Maatregel 3: Afkoppelen riooloverstorten 'De Akkers'

Bij extreme buien loopt het riool van Urk vol. Hierdoor kan het voorkomen dat via een overstort rioolwater naar het oppervlaktewater geloosd wordt. Gemeente Urk zal naar verwachting eind 2015 de overstort 'De Akkers' afkoppelen van het stedelijk water. Hierdoor komt een dergelijke lozing bij extreme buien veel minder voor; wat goed is voor de waterkwaliteit. Vanaf begin 2016 zullen de positieve effecten hiervan waarneembaar zijn.

Maatregel 4: Beluchting Grote Singel

In 2014 is gestart met de beluchting van de Grote Singel. Dit blijft het waterschap ook in 2015 doen. De Grote Singel voedt één van de hoofdstrengen van het stedelijk water Urk. Door direct bij het inlaatpunt het water te mengen en te beluchten worden voor blauwalg ongunstige omstandigheden gecreëerd waardoor het geremd wordt in de ontwikkeling. Dat heeft dan weer positieve effecten op het gehele achterliggende stedelijk water.

Evaluatie maatregelen

Het waterschap zal met een meetprogramma de effecten van de genomen maatregelen nauwkeurig volgen. Eind 2017 brengt het waterschap in beeld of de maatregelen afdoende zijn.