POLDERHEMEL | Supernova

Emmeloord - Aflevering 1035

9 SEPTEMBER – 16 SEPTEMBER Een onderzoek van de Amsterdamse astronoom F. Tramper en collega's heeft de aandacht van de wetenschap op een grote extreem hete ster in onze Melkweg gericht. Deze zal op korte termijn, namelijk tussen nu en 1500 jaren in de toekomst, ontploffen als een supernova. Tijdbom Aangezien deze ster (WR 142) op een afstand van 15.000 lichtjaren staat zou hij allang ontploft moeten zijn. Maar wij zien het licht van de ontploffing nog niet, omdat dat nog niet bij ons is aangekomen. Aan de hand van het gedrag van de ster dat we nu waarnemen is deze tijdsinschatting gemaakt. De toekomstige supernova maakt deel uit van zes onderzochte extreem hete sterren, die alle binnen afzienbare tijd als supernovae te zien zullen zijn. Gezien de afstand tot deze sterren kunnen we ervan uitgaan dat ze alle reeds ontploft zijn. Het licht van die ontploffingen is hier nog niet. Het zijn echt extreme sterren met een oppervlaktetemperatuur van 150.000 tot 210.000 graden. Ter vergelijk: onze zon heeft een oppervlaktetemperatuur van slechts 6500 graden. Ook zijn deze sterren in hun jeugd veertig tot zestig maal zo zwaar geweest als de zon. Door hun zeer hoge temperatuur jaagden ze hun brandstofvoorraad er zeer snel doorheen. Hun waterstof is geheel verbruikt. Geen van deze sterexplosies levert gevaar op voor de aarde. Daarvoor is de afstand te groot. In principe kan een supernova alleen schade aanrichten als hij minder dan 75 lichtjaren van de aarde af staat. En er staan gelukkig geen supernova-kandidaten binnen deze afstand. Aan de hemel valt deze week te bekijken: ZON- EN MAANTIJDEN (zaterdag 12 september) Zon op: 07.05 uur; onder 20.00 uur. Maan op: 06.09 uur; onder 19.35 uur. MAAN –  We zullen onze trouwe wachter deze week niet veel zien. Op zondag 13 september is het namelijk om 08.41 uur Nieuwe Maan (onzichtbaar, sterrenbeeld Leeuw). Enige dagen later verschijnt hij weer als een smalle sikkel in het westen. PLANETEN – Bij het invallen van de duisternis verschijnt Saturnus laag in het zuidwesten. Hij staat in sterrenbeeld Weegschaal en is nog even te zien. Rond 04.30 uur verschijnen Mars en de zeer heldere Venus in het oosten. Richt eens een (verre-)kijker op Venus. Deze planeet vertoont schijngestalten, net als onze maan. Momenteel is Venus als een smalle sikkel te zien. In een grote telescoop is te zien dat Mars bijna vol is. Hij staat in feite veel verder van ons af dan de zon. En kort voor zonsopkomst verschijnt de heldere Jupiter in het oosten. Gebruik eventueel een kijker om hem goed te zien. De zichtbaarheid wordt de komende weken veel beter. Meteoren Voorlopig zijn er weinig meteoren te zien. Als er weer een zwerm in aantocht is zal dat weer bericht worden. Meer info: R.P. Elings, tel. 0527-699142 / 06-51931417; e-mail: rpelings@hotmail.com.