Nieuwe expositie Titus Brandsma Museum geopend

BOLSWARD

In het Titus Brandsma Museum is donderdagmiddag de nieuwe expositie 'Aartsbisschop tegenover aartsvijand' geopend door bisschop C.F.M. van den Hout en pastoor H. Nota van het Archief- en Documentatiecentrum voor R.K. Friesland. Zij deden dit door het onthullen van een uithangbord. Er was muziek van duo A la Carte, dat het thema 'in dilemma' uitvoerde door het publiek te laten kiezen uit de muziekstukken die zij ten gehore zouden brengen. Het openingswoord werd gedaan door voorzitter S.A.M. de Ree; bisschop Van den Hout gaf een korte inleiding over de dilemma's waarin bisschop J. de Jong tijdens de Tweede Wereldoorlog kwam te staan en directeur drs. H.G. Joustra bedankte R. Vugts en G. Kist voor hun vele werk aan de tentoonstelling door hen in de bloemetjes te zetten. De leden van de expositiewerkgroep ontvingen elk eveneens een kleine attentie. Daarna was er gelegenheid voor de genodigden om de nieuwe expositie te gaan bezichtigen.

De Utrechtse aartsbisschop Jan de Jong (*1885-1955) trotseerde tijdens WO II met grote standvastigheid, onverschrokkenheid en trefzekerheid de nationaalsocialistische vijand. Keer op keer tekende hij protest aan tegen elke verordening, maatregel en wet die de nazi-bezetter uitvaardigde. Hij deed dat met gevaar voor de kerk, voor zijn eigen leven, en voor dat van velen met hem. Zijn medestrijder, trouwe doorzetter en (verzets)held Titus Brandsma voorop.

Vanuit het aartsbisschoppelijk paleis aan de Utrechtse Maliebaan, waar Jan de Jong resideerde, gaven de vensters, tussen een woud van bomen door, zicht op de overkant van de straat. Een langgerekte plantsoenstrook met lindebomen en iepen scheidde het paleis van ‘s bisschops bedenkelijke overburen die daar waren gehuisvest: zowaar betrof het een macaber nazi-bolwerk met onder andere de hoofdkwartieren van de Sicherheits Dienst, de NSDAP en de NSB. Letterlijk en figuurlijk: Aartsbisschop tegenover aartsvijand.

Het thema van deze wisselexpositie is: in dilemma. Wat is de consequentie van het aantekenen van protest tegen de nationaalsocialistische ideologie; van ferme stemverheffing tegen nazi-denkbeelden; en van opstaan voor gerechtigheid en menswaardigheid? Toegegeven, een landelijk boegbeeld van het christelijk geloof (zoals aartsbisschop De Jong mag worden aangemerkt), dorstten de nazi’s niet al te openlijk aan te pakken, laat staan op te pakken. De in diens schaduw werkzame dappere verzetsplegers (zoals Titus Brandsma) des te meer. De bliksem van de nazi’s leidde op hen af. Slachtoffers tegen (w)elke prijs?

Schuldgevoel en zelfverwijt versus het onontkoombare besef dat er niettemin daden dienden te worden gesteld. In godsnaam. Dat is het complexe dilemma waarvoor de aartsbisschop zichzelf gesteld zag. Met onophoudelijk het zicht op de aartsvijand.

De museumbezoeker wordt in deze nieuwe wisselexpositie in een onheilspellende sfeer gebracht, waar met gebruikmaking van belevingselementen, decorstukken, spelvormen en museale voorwerpen hij/zij wordt aangezet tot nadenken over keuzes die men zelf zou maken, indien men zelf in dilemma zou komen te staan.