Pompen in tijden van droogte

LEMMER/RUTTEN

Landelijk is sinds 2 augustus een watertekort. Het beheergebied van Waterschap Zuiderzeeland; de voormalige Zuiderzee, heeft een specifiek watersysteem. Tot half juli moest Zuiderzeeland nog steeds meer water het gebied uitpompen dan inlaten. Ook nu sprake is van een watertekort, blijven de gemalen in Flevoland continue werken om de waterpeilen in de polders op orde te houden.

Bumagemaal

Het Bumagemaal net over de brug bij Lemmer regelt sinds 1941 de waterstand van de polder. Van hier stroomt het water van de polder het IJsselmeer in. Mocht het gemaal ermee ophouden, dan betekent dat op sommige plekken in de polder teveel aan water ontstaat.

Unieke situatie

De inlaat, een kilometer verderop, verwerkt iedere seconde een kuub water. Het is de enige manier om het water diep genoeg de polder in te krijgen. Een negen kilometer moet het afleggen. Het is een unieke situatie: omdat de polder veel lager ligt wordt overdag water ingelaten en ’s nachts wordt de helft van het water weer weggepompt. ‘Als wij dat niet zouden doen, dan zou bij wijze van spreken Tollebeek onder water lopen’, zegt Teun Molenaar, van Waterschap Zuiderzeeland. Daarnaast zorgt dit systeem voor verversing van het water.

Gedeelde smart

De droogte gaat hydroloog Elmer Benjamin zichtbaar aan het hart. Als droogte expert binnen het Waterschap Zuiderzeeland ziet hij de gevolgen bij vooral de agrariërs groter worden. ‘Ik krijg regelmatig telefoontjes van mensen die wakker liggen’, vertelt hij. ‘De zorg van de boeren is terecht. De oogst van onder andere de aardappelen, suikerbieten, wortelen en lelies komt in gevaar. De gewassen zijn een stuk kleiner. De agrariërs denken gelukkig op een slimme manier met ons mee. Het is een gedeelde smart.’

Ingericht op natte periodes

De waterschappen hebben allerlei scenario’s klaarliggen voor de hele natte periodes, in tegenstelling tot scenario’s van droogte. Deze extreme droogte kwam veertig jaar geleden voor het laatst voor. Voor het waterschap is het een uitdaging om te kijken welke maatregelen ze moeten nemen. De draaiboeken die klaarlagen bieden tot nu toe wel genoeg houvast. Benjamin wil deze periode niet toeschrijven aan de klimaatverandering. ‘Dit is een op zichzelf staand gebeuren.’

Minder verversing in water

Het IJsselmeer mag het water normaal gesproken tot 25 onder Nieuw Amsterdams Peil (NAP) komen. Rijkswaterstaat heeft deze zomer het uiterste punt op 30 onder NAP gesteld. Daarnaast wordt sinds juni geen water meer afgevoerd via de Afsluitdijk. Dit heeft gevolgen voor de kwaliteit van het water in het IJsselmeer. Het wordt zouter, heeft minder verversing en er kan een zuurstoftekort optreden voor het waterleven. De gevolgen: dode vissen en blauwalg. Toch kan de waterkwaliteit wat hebben: de onderwaterplanten zorgen nog steeds voor voldoende verversing. ‘Maar ons watersysteem is zo goed op orde, dat het voor onze waterkwaliteit bijna geen gevolgen heeft’, legt het waterschap uit.

‘Het is een spel’

De gevallen buien zijn tot nu toe te weinig om de droogte te verjagen. Een bui van 4 millimeter is maar een druppel op de benodigde 20. Het is wachten op water. ‘Het is een spel’, legt Molenaar uit. ‘Als er nu een regenbui komt, kunnen wij die incasseren. Voor de tweede regenbui is de situatie anders. Want waar laten wij dat extra water? Laten we meer door? Bewaren we het? Het is een balans die je elke dag weer moet vinden.’

Waterval

Van het tekort is bij de inlaat zelf weinig te zien. Een bak water stroomt met volle vaart de polder in. ‘Een waterval in de Noordoostpolder! Dat verzin je toch niet?’, roept Molenaar met een grote glimlach.


Auteur

Brenda van Olphen