Daniëlle Kreb kent alle met uitsterven bedreigde Irrawaddy-dolfijnen op Oost-Kalimantan bij naam

Daniëlle Kreb in het leefgebied van de Irrawaddy-dolfijn op de Mahakam rivier op Oost-Kalimantan. Eigen foto

Emmeloord - Oud-Emmeloordse Daniëlle Kreb vecht al twintig jaar op Oost-Kalimantan in Indonesië voor het behoud van de Irrawaddy-dolfijn, een met uitsterven bedreigde rivierdolfijn. Van de populatie op de Mahakam rivier zijn er nog tachtig over.

Bij haar moeder in Emmeloord vertelt ze honderduit over haar dolfijnen. Ze kent ze namelijk allemaal bij name, Fiona is haar lieveling, omdat ze haar al eens redde uit een moeras. Ze leeft voor het behoud van de dieren. Afgelopen jaar gingen er 8 dood, een tiende van de gehele populatie en dat gaat haar aan het hart. ‘Gelukkig zijn er ook zeven nieuwe kalfjes geboren’, vertelt Daniëlle. De Irrawaddy-dolfijn staat op de rode lijst en de ondersoort op de Mahakamrivier is uiterste kritisch.

Stichting Yayasan Konservasi RASI

De strijd voor de dieren voert ze overigens niet alleen, maar met haar man Budiono. Het werk dat ze startten, is ondergebracht in de stichting Yayasan Konservasi RASI (Rare Aquatic Species of Indonesia) en wordt gefinancierd door diverse internationale organisaties, zoals bijvoorbeeld het Wereld Natuurfonds. Bij het werk zijn rond de 15 personen betrokken naast tal van vrijwilligers.

Daniëlle ging na haar opleiding aan het Prof Ter Veen Lyceum in Emmeloord, de voorloper van het Zuyderzee Lyceum, een jaar naar Frankrijk om met ouderen te werken om zich te oriënteren op haar toekomst. Ze koos voor een studie sociologie, maar dat gaf haar niet het goede gevoel. Ze wilde biologie doen, maar daarvoor moest ze nog wel de vakken scheikunde en natuurkunde volgen, want die had ze niet in haar pakket.

China

Toen ze die in de tas had, begon ze aan de biologiestudie aan de Universiteit van Amsterdam. Als kind was ze door een programma op tv al gefascineerd geraakt door rivierdolfijnen in Zuid-Amerika. Ze wilde onderzoek doen naar door uitsterven bedreigde dolfijnen in China, maar die missie slaagde niet. ‘Deze dolfijnen hebben 200 miljoen jaren geleefd in de Yangtze rivier, maar in honderd jaar zijn ze allemaal verdwenen. Er zou geen dolfijn meer te vinden zijn.’

Ze schreef wel een literatuurstudie over tropische rivierdolfijnen, maar belandde tussen de wilde katten in de Schotse hooglanden voor haar Masters veldwerk. Echter een brief van een studiegenoot uit Indonesië bracht haar in 1997 als student toch bij haar eerste interesse, de Irrawaddy-dolfijnen op Oost-Kalimantan, waar ze niet veel later definitief terugkeerde als onderzoeker.

Beschermen tegen palmolieplantages

‘We hebben een reservaat van 42.000 hectare gerealiseerd om het dolfijnengebied te beschermen en in samenwerking met de lokale bevolking (27 dorpen) te beheren. Daarnaast hebben we een buffergebied rondom het reservaat van 160.000 ha wat voornamelijk uit veen- en zoetwatermoerassen bestaat maar ook tropisch laagland regenbos, weten te beschermen wederom in samenwerking met 32 dorpen tegen de oprukkende palmolieplantages. De vervuiling die daar uitspoelt naar de paaigebieden is funest voor de dieren. Uit metingen die we hebben gedaan, bleek dat sommige dieren meer dan het tienvoudige aan bepaalde zware metalen dat een mens en dier kan hebben, in zich hadden.’

Het mooie van het werk van Daniëlle is dat er resultaten geboekt worden. ‘Onze rivierdolfijn neemt in aantal nog niet toe, maar de afname is gelukkig ook blijven hangen. Het daalt een heel klein beetje, maar zit nu rond de tachtig exemplaren.’

Pingers

Naast de bescherming van het leefgebied werkt de organisatie nauw samen met de lokale bevolking en vissers. Een van de hoogtepunten van het afgelopen jaar is het realiseren van zogenaamde pingers, onderwaterzenders die hoge ultrasone geluiden uitzenden, die de dolfijnen op afstand houden van de netten van vissers.

‘We hebben veel onderzoek moeten doen hoe de dieren daarop reageren. En nu blijkt dat ze zo’n 10 meter afstand houden van de netten en er geen vissen uit eten, maar niet verjaagd worden uit hun favoriete visplekken. Inmiddels hebben we 75 van die pingers geplaatst. De vissers zijn blij dat de dolfijnen niet in de netten zitten en wij zijn blij omdat de dolfijnen vaak ook verstrikt raken in de netten en niet meer naar boven kunnen om zuurstof te happen. Het afgelopen jaar hebben we vier dolfijnen verloren die in de netten verstrengeld zaten, allemaal in netten die nog geen pinger hadden.’

Amazonegebied

Voor deze vinding is inmiddels ook belangstelling van vergelijkbare projecten voor rivierdolfijnen in het Amazonegebied. ‘Het onderzoek is nog gaande, maar het is wel veelbelovend.’

Ook werkt de organisatie aan het sturen van lokale regelgeving om bijvoorbeeld bepaalde vismethoden te verbieden. ‘Er wordt ook gevist met netten die over de hele rivierlengte gespannen worden. Wij willen dat een bepaalde maasgrootte niet gebruikt mag worden en zoeken ook alternatieven voor de vissers. Dat zou bijvoorbeeld een viskooi kunnen zijn om vis te kweken op duurzame wijze.’

Educatie en bewustwording

Bij de zorg voor de toekomst van de rivierdolfijn hoort ook educatie en het kweken van bewustwording. Er wordt ecotoerisme aangeboden en les gegeven op scholen. De lokale bevolking heeft wel respect voor de slimme dolfijnen die een eigen sociale wereld en taal hebben. ‘Dat ze net als Beluga’s water kunnen spuwen maakt indruk, maar dat doen de dieren vooral om op vis te jagen.’

Daniëlle is inmiddels weer op Oost-Kalimantan waar verder gewerkt wordt aan een optimaal leefgebied voor de Irrawaddy-dolfijnen opdat de populatie de komende jaren misschien een licht groeiende trend laat zien.

Cees Walinga

Nieuws

menu