Polderhemel 1409 | 23 - 30 november

Protoster L1527 in sterrenbeeld Stier, door Webb-ruimtetelescoop opgenomen. Foto: M. Brown, C. Pulliam - STScI, Baltimore, Maryland

De Webb-ruimtetelescoop heeft een mooi voorbeeld van een ster in wording vastgelegd in een opname. Het betreft de protoster L1527 in sterrenbeeld Stier.

Zandlopermodel

De protoster bevindt zich in de hals van de enorme zandlopervormige structuur. De ster in wording zelf is aan het gezicht onttrokken door de hem omringende schijf van gas en stof. Maar sterlicht lekt wel er onder en boven naar buiten om holtes in de omringende nevel aan te lichten.

De holtes zijn ontstaan door van de protoster wegschietend materiaal dat in botsing komt met de omringende nevel. De verschillende kleuren worden veroorzaakt door stoflagen die zich tussen de nevel en ons bevinden. Waar de stoflaag dik is, dringt alleen oranje en rood licht erdoorheen en zien we oranje of rode structuren.

Filamenten van moleculaire waterstof

Waar de stoflaag dun is dringt veel meer blauw licht door zodat de structuren wit of blauwig lijken. Er zijn ook filamenten van moleculaire waterstof op de foto te zien die een klap hebben meegekregen van het materiaal dat door de protoster wordt uitgestoten. De schokgolven en turbulenties verhinderen de vorming van nieuwe sterren in de buurt zodat de protoster het rijk alleen heeft en veel materiaal uiteindelijk zelf opeist. De protoster is er een van klasse 0, in het vroegste stadium van stervorming. Waarschijnlijk is de protoster nog maar 100.000 jaar oud en is hij nog niet genoeg samengebald om kernfusie in de sterkern op te starten.

Aan de hemel valt deze week te bekijken

Zon- en maantijden zaterdag 26 november: Zon op 8.20 uur, onder 16.35 uur. Maan op: 11.47 uur; onder 18.24 uur.

Maan - Deze week zullen we van onze wachter niet zo veel zien. De schijngestalte neemt van half (16 nov. 14.27 uur) verder af. Hij staat aan de ochtendhemel. Op woensdag 23 november zien we de maan helemaal niet meer: het is dan om 23.57 uur Nieuwe Maan (onzichtbaar, sterrenbeeld Schorpioen).

Planeten - ’s Avonds, als de zon onder is gegaan zijn de planeten Jupiter en Saturnus respectievelijk in het zuidoosten en zuiden te bewonderen. De planeet Mars verschijnt rond 17.40 uur in het noordoosten. Deze is een opvallend oranje lichtpunt, 83 miljoen kilometer van de aarde verwijderd, nu geschikt voor kleinere telescopen.


Meer info: R.P. Elings, tel. 0527-699142 / 06-51931417; e-mail: rpelings@hotmail.com

Nieuws

menu