POLDERHEMEL | Hoe kreeg Saturnus zijn ringen?

Artistieke weergave van de vernietiging van maan Chrysalis door Saturnus’ zwaartekrachtveld. © B. Militzer, NASA

Een onderzoeksteam onder leiding van J. Wisdom van het Massachusetts Institute of Technology (MIT) is van mening dat de ringen van Saturnus ontstaan zijn door de vernietiging van een vroegere maan, die de naam Chrysalis heeft gekregen.

Aflevering 1400

21 – 28 SEPTEMBER

Vernietigd door Saturnus’ zwaartekracht

Chrysalis was ongeveer even groot als Iapetus, de op twee na grootste maan van Saturnus. Waarschijnlijk heeft ook de planeet Neptunus meegewerkt aan de uiteindelijke ondergang van Chrysalis. Neptunus heeft ervoor gezorgd dat Saturnus de huidige schuine stand heeft gekregen. De zogenaamde precessiebeweging van Saturnus en die van Neptunus hebben namelijk een bepaalde verhouding.

Saturnus en Neptunus waren miljarden jaren lang in een ‘resonantiedans’ verwikkeld. Titan, Saturnus’ grootste maan, beweegt zich met 11 centimeter per jaar naar buiten en kwam daardoor in de buurt van Chrysalis. Beide manen raakten in resonantie met elkaar waardoor de baan van Chrysalis instabiel werd. Uiteindelijk kwam Chrysalis zo dicht bij Saturnus dat hij door de getijdenkrachten uit elkaar werd gescheurd. Vele brokstukken vormden de ringen die we nu nog kunnen bewonderen. Maar 99 procent van Chrysalis is opgeslokt door de grote planeet Saturnus.

Aan de hemel valt deze week te bekijken:

ZON- EN MAANTIJDEN (zaterdag 24 september)

Zon op: 07.26 uur; onder 19.31 uur.

Maan op: 05.14 uur; onder 19.30 uur.

MAAN – De schijngestalte van onze wachter neemt verder af. Op zondag 25 september is het om 23.55 uur Nieuwe Maan (onzichtbaar, sterrenbeeld Maagd). Op de dagen rond Nieuwe Maan is onze satelliet niet te zien. In de loop van de volgende week verschijnt hij weer aan de zuidwestelijke avondhemel.

PLANETEN – ’s Avonds, als de zon onder is gegaan zijn de planeten Jupiter en Saturnus respectievelijk in het oosten en zuidoosten te bewonderen. De planeet Mars verschijnt rond 22.15 uur in het noordoosten. Mars bevindt zich momenteel 123 miljoen kilometer van de aarde. Deze afstand wordt geleidelijk nog kleiner, waardoor de helderheid van de planeet toeneemt.

Venus is alleen zeer kort voor zonsopgang nog met moeite laag in het oosten te zien. Een verrekijker kan helpen.

René P. Elings, tel. 0527-699142; e-mail: rpelings@hotmail.com


Nieuws

menu