POLDERHEMEL | Sterexplosie

Artistieke weergave van een micronova. © ESO

Een nieuw soort sterexplosie is door een team van astronomen van de Europese Zuidelijke Sterrenwacht (ESO) waargenomen met behulp van de Very Large Telescope (VLT).

Aflevering 1379

27 APRIL – 4 MEI

Micronovae

Deze explosies die aan het oppervlak van bepaalde sterren optreden worden micronovae genoemd. Doorgaans treden deze explosies aan het oppervlak van zeer hete witte dwergen (fel nagloeiende sterkernen) als deze onderdeel van een meervoudig stersysteem zijn, meestal dubbelsterren. Materiaal van de nabuur kan naar de witte dwerg getrokken worden en dan in het magnetisch veld van de witte dwerg naar de polen van dit hemellichaam gedwongen worden. Het materiaal wordt zeer heet als het op het oppervlak van de witte dwerg aankomt.

Het wordt voldoende heet en samengedrukt door de sterke zwaartekracht om kernfusie op te starten. Een zeer heldere enige uren durende lichtflits en hittestraling is het gevolg: een micronova. Dit verschijnsel is veel minder krachtig (een miljoen maal minder) dan een gewone nova, maar voor wie in de buurt is toch buitengewoon heftig. Om een idee te krijgen van de kracht van een micronova: er wordt doorgaans ongeveer 3,5 miljard piramiden van Gizeh (Egypte) aan waterstof tot helium gefuseerd (als in een waterstofbom), en dat in enkele uren. Zo’n piramide weegt bijna 6 miljoen ton. Gelukkig kan zoiets bij de zon niet gebeuren. De zon is geen deel van een meervoudig stersysteem.

Aan de hemel valt deze week te bekijken:

ZON- EN MAANTIJDEN (zaterdag 30 april)

Zon op: 06.07 uur; onder 21.03 uur.

Maan op: 01.57 uur (zondag); onder 09.01 uur (zondag).

MAAN – Deze week zullen we weinig van onze satelliet te zien krijgen. Op zaterdag 30 april is het om 22.28 uur Nieuwe Maan (onzichtbaar, sterrenbeeld Ram). Enkele dagen later zien we de maan aan de westnoordwestelijke avondhemel verschijnen als een smalle sikkel.

PLANETEN – Aan de avondhemel is kort nadat de zon is ondergegaan de rappe binnenplaneet Mercurius laag boven de westnoordwestelijke horizon te zien. In de ochtend zijn vrij kort vóór zonsopkomst een viertal planeten te zien van oost tot zuidoost. Ze staan erg laag aan de hemel. Gebruik eventueel een kijker om al deze planeten goed te zien. Met name Mars en Saturnus vallen weinig op. Op zondagochtend 1 mei staan Venus en Jupiter zeer dicht bij elkaar: een samenstand van beide planeten! Omdat beide helder zijn zal het beslist opvallen voor wie voor zonsopgang in de ochtendschemering laag in het oosten kijkt. In een verrekijker zijn beide tegelijk in beeld te zien.

Meteoren

De Lyriden zijn alweer aan het verflauwen. Ze komen uit de richting van de sterrenbeeld Lier. Het hoogtepunt was op 22 april. Kijk als het donker is geworden naar het oostnoordoosten, later oosten. Misschien zijn er nog een paar te zien.

Meer info: René P. Elings, tel. 0527-699142; e-mail: rpelings@hotmail.com

Nieuws

menu